Folk Linguistics

Abstract

Formed by analogy to popular poetry, as Henry M. Hoenigswald points out, the neologism of popular linguistics has been used, most often implicitly, in several disciplines: anthropology, ethnogra-phy, mythology and folklore. The field / objects constituting popular linguistics are all the statements, the “natural” expressions - which do not come from the representatives of linguistics as an established discipline - which designate, or refer to language phenomena or which function at the level of the meta-communication. They are also statements in which the qualities (phonetic, semantic, etc.) of the units of a language are explicitly or implicitly used to produce results that are relevant to the social behavior of an individual or a social group. Excludes statements that are produced with the intention of commu-nicating knowledge about language facts for the sole purpose of increasing language proficiency. Such statements would therefore constitute statements forming part of linguistics as a scientific discipline. Popular linguistics is understood as a social practice, which on the one hand deals with the phenom-ena of language or languages, but at the same time uses these statements for social purposes. Such a linguistic practice ends up joining the “linguistic imaginary” proposed by Anne-Marie Houdebine, it consists in analyzing the emotional baggage, the linguistic fiction of a natural subject or a social group. Popular linguistics interpenetrates with the linguistic imagination, which, for its part, interpenetrates with the cultural (and social) imagination. In our work, we will define the popular linguistics, specify its domain and its applications, its relations with the linguistic imagination and the relation and the cultural imaginary.

Özet

Halk şiirinden esinlenilerek ortaya atılan halk dilbilimi, Henry M. Hoenigswald’in vurguladığı gibi, bir kavram olarak değişik disiplinlerde kullanılmıştır: Antropoloji, etnografya, mitoloji ve folk-lor bu disiplinler arasındadır. Halk dilbiliminin alanı ve nesneleri, zorunlu olarak dilbilimin profes-yonel temsilcilerince üretilmeyen, doğal, profan, sıradan, spontan vb. olarak nitelendirilen konuşan bir öznenin (ya da belli bir toplumsal grubun temsilcilerinin) kendisine/kendilerine yönelik bir üst-iletişimsellik (fr. métacommunication) düzeyinde işlerlik kazanan dil olgularını belirten, onlara gön-derme yapan sözceler, anlatımlar ve yorumlardır. Halk dilbiliminde, bir dilin birimlerinin sessel, an-lamsal, yapısal vb. nitelikleri açık ya da kapalı bir biçimde kullanılarak, dilin kendisi söylemin nesnesi yapılarak bir kişinin ya da toplumsal grubun toplumsal tutumuna ilişkin bilgiler elde edilmek istenir. Bir toplumun düşünce biçimini yansıtan özel kullanımlar yanında, dilsel müdahaleler, dilsel kusurlar, dilde yaratılan neolojizmler, dile aykırı ödünçlemeler, teknik sözcükler dil üzerine üretilen ve birer üstdil sayılan söylemler, konuşan bir öznenin şu ya da bu metin konusundaki spontane yorumları halk dilbiliminin akla hemen gelen konuları arasındadır. Bunlara konuşan öznenin dilsel bilinci, belleksel aktivitesi, kendi duygusal durumunu belirten iç-gözlem, düşüncenin ve bilincin dışa vurumu gibi özel konular, konuşucunun dil üzerinde kendi içgüdüsü eklenir. Ayrıca mitolojinin ve etnolojinin alanında sıklıkla rastlandığı gibi, dilin kökeni, yarattığı etkiler, diller arasındaki ayrımlar, söylenceler, ütopya-lar, fantasmalar, dilsel kurgular, dil konusundaki mitik söylemler, düşler, dilin konuşan özneler üze-rinde yarattığı büyü, dilin etkisi, özel isimlerin anlamlılığı, özel ismi diğer isimlerden ayıran toplumsal kullanımlar, simgesel çağrışımları halk dilbiliminin konuları arasında sayılır. Bu ve benzeri konularla, halk dilbilimi, aynı zamanda Anne-Marie Houdebine’in dilbilimsel imgelem olarak adlandırdığı, konu-şan bir öznenin, toplumsal bir öbeğin, dili kullanırken dışa vurduğu duygusal birikimi, dilsel kurgu’yu incelemeye dayanan yaklaşımla buluşur. Bu bakımdan, halk dilbilimi dilbilimsel imgelem ile, dilbi-limsel imgelem ise kültürel (ve toplumsal) imgelemle iç içe geçer. Bu yazıda, konuya bir giriş yapmak amacıyla, kısaca halk dilbiliminin tanımı, kapsamı, uygulamaları, ardından dilbilimsel imgelem ve bu kavramın kültürel imgelemle ilişkisi üzerinde duracağız.