Could Māsarjawayh In The Records Of Ibn Djuljul Be The Same Person Māsarjīs In The Records Of Nadīm?

İbn Cülcül’ün Kayıtlarındaki Mâserceveyh ile Nedîm’in Kayıtlarındaki Mâsercîs Aynı Kişi mi?

Abstract

Ibn Djuljul from Andalusia who wrote in the Western Islamic World and Nadīm from Baghdād who wrote in the Eastern Islamic World, give information about lots of physicians and translators in their books that contributed significantly to history of science. Both authors write their books at same time or very close time. Sometimes they offer similar information, but sometimes they provide different information.One of the physicians whom Ibn Djuljul mentioned in his book, Māsarjawayh lived at the times of Umayyads. Nadīm gives information about Māsarjīs who lived at the times of Abbāsids. However, in the course of centuries, some authors combined the knowledge about these two people by giving reference to Ibn Djuljul’s and Nadīm’s work and represented as the same person. Accordingly, most of the modern scholars mentioned the two authors as a substitute. This paper wants to keep track of this confusion and wants to clarify whether Māsarjawayh who was mentioned by Ibn Djuljul and Māsarjīs who was told by Nadīm are the same person or not.

Özet

Batı İslâm dünyasında yazan Endülüslü İbn Cülcül (ö. 384/994 [?]) ile Doğu İslâm dünyasında yazan Bağdatlı Nedîm (ö. 385/995 [?]), bilim tarihine büyük katkılar sunan kitaplarında pek çok hekim ve mütercim hakkında bilgi verir. Her iki müellif de kitaplarını aynı tarihlerde veya birbirine oldukça yakın zamanlarda yazar. Onlar bazen benzer bilgiler sunarken bazen de birbirinden tamamen farklı bilgiler zikreder. İbn Cülcül’ün, kitabında zikrettiği hekimlerden birisi Emevîler döneminde yaşamış olduğunu belirttiği Mâserceveyh’tir. Nedîm’in de hakkında bilgi sunduğu hekimlerden birisi Abbâsîler döneminde yaşamış olduğunu belirttiği Mâsercîs’tir. Ancak asırlar içinde bazı müellifler, İbn Cülcül’ün ve Nedîm’in eserlerini kaynak göstererek her iki şahsa ait bilgileri birleştirir ve aynı kişi olarak sunar. Buna bağlı olarak modern araştırmacıların büyük bir kısmı da her iki müellifi çoğu zaman birbirinin yerine koyarak anlatır. Çalışmamız bu karışıklığın izini sürmeyi hedeflemekte ve İbn Cülcül’ün zikrettiği Mâserceveyh ile Nedîm’in bahsettiği Mâsercîs’in aynı kişi olup olmadığına açıklık getirmeyi istemektedir.