1. Avangart ’tan Çağdaş’a Tiyatro ve Uzam

Özet

Bir iletişim sanatı olan tiyatronun, günümüz seyircisi ile olan iletişim problemi çağdaş eleştirinin en temel konularından birisidir. Antik Yunan’da sanat formu kazanan tiyatro sanatı, yüzyıllar içinde giderek edebiyata (yazılı metne) bağımlı hale gelmiş, seyirciyi dördüncü duvar sayıntısının gerisinde, salt sunum için yapılan temsilin pasif izleyeni haline getirmiştir. Dramatik, gelenekselleşmiş tiyatronun metin egemen ve illüzyona dayalı tiyatro anlayışı, 19.yüzyıl sonlarından başlayarak sorgulanmaya başlanmış, 20.yüzyılın ilk yarısında Avangart (öncü11) akımlarda, sonraki Politik Tiyatro çalışmalarında, 1960 sonrası deneysel arayışlarda ve çağdaş tiyatro biçimlerinde somut önerilerle yeni biçimler denenmiştir. Bu sorgulamalar ritüellerden de yola çıkarak, performans metninin kullanıldığı, doğaçlamanın ve seyirci katılımının önemsendiği, oyuncunun araç durumundan ritüellerdeki gibi yaşama dolaysız yaklaştırmayı hedefleyen Tarihsel Avangartların yöneldikleri sahneleme ve mekan anlayışları ve tiyatroya kaybettiği iletişim işlevini yeniden kazandırmada önemli örnekler sunan çağdaş yaratıcı durumuna geçtiği disiplinlerarası bir sanat anlayışına yerini bırakmıştır. Bu makale; tiyatroyu uygulamalardaki karşılıkları ile ilgilidir.