Dama Oynanan Kahvehaneler Ve Gündoğan Köyü Yukarı Mahalle Kahvesinde Bulunan Dama Oyun Masasının Çözümlenmesi

Abstract

Turkish draught; even though it is not known widely by Turkish society, has a huge player mass and deep cultural heritage with its historical past. Sultan Abdülaziz’s passion to draught game, made an important impact on Ottoman people, so the game became widespread through the country. Because of this historical fact, this age calls as the golden days of Turkish draught. But later on, this high concern descended gradually until today. Today, together with establishment of theTurkish Draught Federation in 2014 the cultural attempts can be observed to make the game prevalence in the society as in the history.Turkish draught is not a simple game formed by therules. The game itself which organizing the plan of coffehouse and forming a furniture dedicated specially for the game, constitutes a cultural being with its historical background. The dimensions of the game furnitures differs form east regions of Turkiye to the west parts undercertain cultural factors. But a draught game table in a coffe house located in Gündoğan, village of Bodrum district, has dimensions which is outside classification. The article here analysis this table and states the issues of differentation identical furnitures. Therefore, it is aimed here to reach a typological classification by taking photographs of the interiors of coffe houses and the gametables in the domestic journeys.

Özet

Türk daması, ülkemiz kamuoyu tarafından hakkında fazla bir bilgiye sahip olunmamasına karşın; geniş bir oyuncu kitlesine ve büyük bir kültürel geçmişe sahiptir. Özellikle Padişah Abdülaziz’in damaya olan tutkusu, Osmanlı toplumunun üzerinde etkili olmuş; oyun, geniş bir yaygınlığa ulaşmıştır. Bu dönem bu nedenle, Türk dama oyununun altın çağları olarak adlandırılmaktadır. Cumhuriyet’in kuruluşunun ardından oyuna olan ilgi giderek azalmıştır. Günümüze gelindiğinde; Türk Dama Federasyonu’nun 2014 yılında kurulmasıyla birlikte oyunun toplumsal yaygınlığına kavuşması için kültürel girişimlerin başladığı görülmektedir. Türk daması, yalnızca kurallardan oluşan soyut bir oyun değildir. Oyun, mekanı örgütlemesi bakımından ve biçimsel - işlevsel olarak özelleşmiş bir oyun mobilyası ortaya çıkarması nedeniyle de önemli bir tarihi kültür varlığı oluşturmaktadır. Dama masalarının boyutları, Türkiye’nin doğu ve batı bölgelerinde belirli kültürel etkenler altında, bir sınıflandırmaya olanak verebilecek ölçüde birbirinden farklılaşabilmektedir. Ancak Bodrum’un Gündoğan köyünde bulunan kahvehanedeki oyun masası, bu sınıflandırmanın dışında kalacak boyutlara sahiptir. Yazı, bu masayı analiz etmekte ve diğer dama oyun masalarından farklılaşmasının nedenlerini ortaya koymaktadır. Bu nedenle yurt içi gezilerinde, dama oynanan kahvehaneler ziyaret edilerek mekanların ve dama masalarının fotoğrafları çekilerek belgeleme yapılmış, incelemeye konu olan dama masasıyla benzer özellikleri taşıyan oyun masalarından yola çıkılarak bir tipolojik yargıya varılmaya çalışılmıştır.