EXAMPLE OF A MAKTEL-İ HÜSEYİN WITH VOWEL POINTS

Abstract

Many Arabic Persian religious texts have been translated or adapted into Turkish in Anatolia since the thirteenth century. These texts reveal the thought structure and the vocabulary of the period. Considering the spelling and grammar features, it is understood that the text “Kitābu Āşūrāʼ fī-Aḥvāli Ḥasan ve Ḥüseyin”, which is the subject of our study, was a product of the transition period from the old Anatolian Turkish to the Ottoman Turkish. This text, Assoc. Dr. Cahit Başdaş was prepared by us as a master's thesis, in July 2018, at Muğla Sıtkı Koçman University was presented and accepted. The text is registered with the asset number “Ms 146; no 86” in Koç University Suna Kıraç Library. Its author or scribe, the date of writing and copying are not known. It is the “maktel”, which is written in the form of a masnavi, where a religious event is described with extraordinary magnificence and a major personality of Islamic history is discussed. It is written in black ink on white, middle thick, stable, watercoloured paper. The text contains 17 titles written in red ink. The inscription, consisting of 885 couplets, begins with besmele and ends with a prayer given to those who read and hear the last four couplets. In this study, the subject, content, spelling and language characteristics of the text is discussed and some examples from the text are presented.

Özet

13. yüzyıldan itibaren Anadolu’da pek çok Arapça, Farsça dinî eser, Türkçeye tercüme edilmiş ya da uyarlanmıştır. Bu eserler dönemin düşünce yapısını ve söz varlığını ortaya koymaktadır. Yazım ve dil özellikleri dikkate alındığında çalışmamıza konu olan “Kitābu Āşūrāʼ fī-Aḥvāli Ḥasan ve Ḥüseyin” adlı yazmanın da Eski Anadolu Türkçesinden Osmanlı Türkçesine geçiş döneminin bir ürünü olduğu anlaşılmaktadır. Bu yazma, Doç. Dr. Cahit Başdaş danışmanlığında tarafımızca yüksek lisans tezi olarak hazırlanmış, 2018 yılı Temmuz ayında Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesinde sunulmuş ve kabul edilmiştir. Yazma, Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesinde “MS 146; No, 86” demirbaş numarası ile kayıtlıdır. Müellifi, müstensihi ve telif-istinsah tarihi belli değildir. Dinî bir olayın olağanüstülüklerle süslenerek anlatıldığı, İslam tarihinin önemli bir şahsiyetinin kahramanlıklarının ele alındığı mesnevi biçiminde yazılmış “maktel” türündedir. Beyaz, orta kalın, aharlı, suyollu kâğıt üzerine siyah mürekkep ile yazılmıştır. Metinde kırmızı mürekkeple yazılan 17 başlık bulunmaktadır. 885 beyitten oluşan yazma, besmele ile başlayıp son dört beyitte okuyanlara ve işitenlere edilen dua ile son bulur. Bu çalışmada eserin konusu, kapsamı, yazım ve dil özellikleri üzerinde durulmuş, metinden örnekler sunulmuştur.

Keywords: Türklük Bilimi, Maktel, Eski Anadolu Türkçesi, Osmanlı Türkçesi, Kitābu Āşūrāʼ