SHEIK MUŞERREFÊ XINÛKÎ AND HIS LITERARY PERSONALITY

Abstract

Sheik Muşerrefê Xinûkî was born in Xinuk, a village of Pervari in Siirt in 1926. He began his education by reading Qoran in his father’s madrasa when he was a kid. Then he became a pupil in many madrasas and got his licence. After that he returned to his village and started to teach educate pupils so that they can be good mullahs for Islam doctrine and his nation. Because of some political reasons he went to Başûr and stayed in Zaxo nearly for two years. Meanwhile he met Sheik Kemaledîn Erbîlî in Hewlêr and anttended his religious path. After a short time he became his calif. Finally he was died in 2008. His life was full of educative affairs and many religious and literary works were after him. Not only kurdish, he knew some other languages very well such as turkish, arabic and persian. When looking into his works, it is very possible to be able to see that he was full of love for his nation and native language. As he was sensitive about his mother language, he produced many of his works in kurdish. His Dîwan is the most important of his works. He created his Dîwan in four languages- kurdish, arabic, persian and turkish. Through this present we will intoduce his literary personality with his life and works in a detailed way, especially evaulate about his Dîwan.

Özet

Şeyh Muşerref Hınuki 1926 yılında Siirt iline bağlı Pervari ilçesinin Hınuk Köyünde dünyay ya. Tahsil hayatına babasının medresesinde Kur’an okumakla başlar. Daha sonra bir çok medrese de öğrenim görüp icazetini alır. İcazetini aldıktan sonra köyüne döner ve orada imamlık yapar. İmamlık görevinin yanında açtığı medreseler de öğrencilerin eğitimi ile meşkul olmak sureti ile halkına faydalı olacak bir çok insanın yetişmesine vesile olmuştur. Siyasi bazı nedenlerden dolayı genç yaşata Irak Kürdistanı’na göç eder ve Zaxo’da iki yıl kalır. O sıralarda Erbil’e de gider ve nakşibendi tarikatının Halidi Kolunun şeyhi olan Şeyh Kemalettin Erbilî ile tanışır. Daha sonra nakşibendi tarikatına girer ve Şeyh Kemalettin Erbilî’den icazet alır. Şeyh Muşerref Hınukî 2008 yılında vefat eder. Ömrünün çoğunu okuma ve yazmaya vererek geçiren Hınuki ardında bir çok kıymetli eser bırakarak ilim ve edebiyat dünyasına katkı sağlamıştır. Kürtçe, Türkçe, Farsça ve Arapça bilen Hınuki’nin eserlerine bakıldığında onun hamiyetperver ve Kürtçe sevdalısı biri olduğu anlaşılmaktadır. Kürtçenin korunması ve geliştirimesi konusunda çok hassas olan Hınuki’nin sorumluluk duygusu nedeni ile eserlerinin çoğunu Kürtçe yazmıştır. En önemli eserlerinden biri olan divanını ise Kürtçe, Arapça, Farsça ve Türkçe olmak üzere dört dil ile yazmıştır. Bu makale de Şeyh Muşerref Hınuki’nin hayatı, eserleri ve edebi kişiliğine dair ayrıntılı bilgiler verilecek ve Divan’ı edebi açıdan irdelenecektir.