MÜBERRİD’E GÖRE CÜMLELERİN İRABI; İRABDA MAHALLİ OLAN CÜMLELER ÖRNEĞİ

Özet

Hicri 7. 8. Yüzyıl arasında cümleler irabı tam olmuş, ama nahivci Müberrid’inde cümleler irabı hakkında konuşması vardır. Bu çalışma, Müberrid’e göre irabda mahalli olan cümlelerin irabını konu edinmektedir. Birçok araştırmacının da ifade ettiği gibi cümlelerin irabdaki mahalli konusunu açık bir şekilde ele alan ilk nahivci Müberrid’dir. Bu araştırmada da öncelikle Müberrid’in, cümlelerin delaleti konusunda kullanmış olduğu ıstılahlar üzerinde durulmakta, akabinde ise irabda mahalli olan cümleler ele alınmaktadır. Bu cümleler ise şunlardır: Mefulu bih cümlesi, muzafün ileyh cümlesi, hâl cümlesi, cezmeden şartın cevabı olarak gelen ve başına fâ veya iza’l-fücaiye bitişen cevap cümlesi ve vasfiye, ma’tufe ve bedel gibi tâbi cümlelerdir