Asceticism, Poem and Lexicography: Ibn Malik and His al-Maqsur va’l-mamdud

Abstract

Ibn Malik who lived in 7th century AH in our region that is in southeast of Turkey is wellknown of his “Alfiyya” which is about grammar of Arabic (al-nahv). However Ibn Malik alongside with the grammar dealt also with lexicography which is a generally neglected fact. Lexicography focuses on the words of a certain language and their meanings and so it is an important part of linguistic resarchs. When we come to Ibn Malik and lexicography his alMaqsûr va’l-mamdûd is one of his possiple works flashs into mind. In his this work Ibn Malik handles maqsur and mamdud words in Arabic. The work is composed as a poem and every single couplets of the work comprises two maqsur and mamdud words together with an ascetic advice to the reader. Thus, Ibn Malik in his this work gathers ascetic, poem, and lexicograph into a single work.

Özet

Hicri 7. yy’da yaşayan İbn Malik bölgemizde (Türkiye’nin güneydoğusu) daha çok nahiv ilmiyle alakalı “Elfiyye” adlı eseri ile tanınan bir âlimdir. Ancak İbn Malik nahiv ilmiyle uğraşmanın yanında lügat ilmiyle de meşgul olmuştur ki onun bu yönü pek fazla bilinmemektedir. Lügat ilmi, belirli bir dile ait söz dağarcığını cem etmeyi vazife edindiğinden oldukça önemli bir alandır. İbn Malik ve lügat ilmi denildiğinde akla gelebilecek eserlerinden biri el-Maksûr ve’l-memdûd adlı eseridir. İbn Malik bu eserinde Arap dilindeki maksûr ve memdûd kelimeleri ele almıştır. Eser manzum bir şekilde telif edilmiştir. Bizim için eseri farklı kılan bir yön ise baştan sona hikmet ve zühd ile dolu nasihatler şeklinde telif edilmiş olmasıdır. Her bir maksûr-memdûd ikilisinin ele alındığı beyit zahidâne bir nasihat içermektedir. Böylelikle İbn Malik bu eserinde zühd, şiir ve dili bir araya getirip mezcetmiştir.