Journals / İstanbul Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi / 2018 / Sayı: 16

VOLUNTEER NURSING COURSES IN THE SECOND WORLD WAR IN TURKEY

II. DÜNYA SAVAŞINDA TÜRKİYE’DE GÖNÜLLÜ HEMŞİRELİK KURSLARI

Pages
7–30
DOI
—

Abstract

The aim of this study to analyze thev olunteer nursing courses of the Second World War period opened in Turkey, in terms of the development of nursing. Primary and secondary sources, official documents, archives and policies of the period were screened using data collection technique as a research method. The relational screening model was adopted in the evaluation of this data. The answers to the questions of why and how used in the qualitative research method were sought. Turkey was not actively involved in the Second World War, but, even though mobilization was not declared, there were preparations as if the army entered the war. As the Second World War was a total war, the preparations were also total. For this purpose, the number of soldiers in the army was increased. In the event of war, the nursing needs of the army were also met with voluntary nursing courses opened by the Red Crescent and military hospitals and later supported by the Charity Society. Hundreds of volunteer nurses were trained in these courses, which were opened in other cities, especially in Ankara and Istanbul. The courses that started in 1939 ended in 1944. The President İsmet İnönü’s Wife Mevhibe İnönü, who actively participated in the Charity Society, also received a volunteer nurse diploma. As a result, volunteer nurses trained for war preparation met the needs for some time nursing services in Turkey and played an important role in valuing nursing in society. On the other hand, the Activities of the Charity Society increased awareness of the nursing profession in society and contributed to education in nursing.

Özet

Bu araştırmada, İkinci Dünya Savaşı döneminde Türkiye’de açılan gönüllü hemşirelik kurslarının, hemşireliğin gelişimi açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma yöntemi olarak veri toplama tekniği kullanılarak birincil ve ikincil kaynaklar, dönemin resmi belgeleri, arşivleri ve politikaları taranmıştır. Bu verilerin değerlendirilmesinde ilişkisel tarama modeli benimsenerek nitel araştırma yönteminde kullanılan niçin ve nasıl sorularına cevap aranmıştır. Türkiye, İkinci Dünya Savaşı’na fiili olarak girmemiştir, ancak seferberlik ilan edilmese de, savaşa girilecekmiş gibi orduyu hazırlamıştır. İkinci Dünya Savaşı topyekûn bir savaş olduğundan hazırlıklar da topyekûn olmuştur. Buna yönelik olarak ordunun asker sayısı arttırılmıştır. Savaş durumunda ordunun hemşire ihtiyacı da başta Kızılay ve askeri hastaneler tarafından açılan ve sonradan Yardımsevenler Cemiyeti tarafından desteklenen gönüllü hemşirelik kursları ile yetiştirilmiştir. Başta Ankara ve İstanbul olmak üzere, başka şehirler de açılan bu kurslarda, yüzlerce gönüllü hemşire yetişmiştir. 1939’da başlayan kurslar 1944’te son bulmuştur. Yardımsevenler Cemiyeti’nde aktif olarak görev alan Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün eşi Mevhibe İnönü de gönüllü hemşire diploması almıştır. Sonuç olarak savaşa hazırlık için eğitilen gönüllü hemşireler Türkiye’de hemşirelik hizmetinin bir dönem ihtiyacını karşılamış ve toplumda hemşireliğe değer verilmesinde önemli bir rol oynamıştır. Diğer yandan Yardımsevenler Cemiyetinin bu alandaki faaliyetleri toplumda hemşirelik mesleğine karşı farkındalığı arttırmış ve hemşirelikte eğitime katkı sağlamıştır.

Keywords: İkinci Dünya Savaşı, Hemşirelik Eğitimi, Kızılay, Kadın, Hemşirelik Tarihi, Hemşirelik Mevzuatı