The Types of Berberis Growing in Anatolian Geography and Traditional Uses

Anadolu Coğrafyasında Yayılış Gösteren Berberis Türleri ve Geleneksel Kullanımı

Abstract

The Berberidaceae family, represented by 12 genera and 200 species in the form of perennial herbaceous or shrub, is distributed in the Northern hemisphere. There are four types in Turkey; Berberis vulgaris, Berberis integerrima, Berberis crataegiana, Berberis cretica. The distribution areas of the species in our country differ from each other. Berberis species are used for dying wool and yarn due to the berberine in its woody parts which gives the yellow color in traditional uses. The root, bark, fruit and leaves, which contain phenolic compounds, alkaloids, flavonids are used for treatment of antipyretic, colds, rheumatic complaints, eye diseases, digestive and respiratory tract relievers and diabetes. The ripe berries are consumed as jam, marmalade, syrup and dried fruit as a snack. In this paper, the morphological characteristics of Berberis species, active ingredients, traditional uses in Anatolia are detail given.

Özet

Çok yıllık otsu veya çalı formunda, 12 cins ve 200 tür ile temsil edilen Berberidaceae familyası, Kuzey yarım kürede dağılış göstermektedir. Türkiye’de Berberis vulgaris, Berberis integerrima, Berberis crataegiana, Berberis cretica olmak üzere dört türü bulunmaktadır. Türlerin ülkemizde dağılım alanları birbirinden farklılık göstermektedir. Berberis türleri odunsu kısımlarında bulunan ve sarı rengi veren berberin maddesi nedeniyle geleneksel kullanımda yün ve ipliğin boyanmasında kullanılmıştır. Fenolik bileşikler, alkoloidler, flavonidler bulunduran kök, kabuk, meyve ve yaprağı Anadolu’da, ateş düşürücü, soğuk algınlığı, romatizmal şikayetler, göz hastalıkları, sindirim ve solunum yolu şikayetlerini giderici, şeker düşürücü gibi amaçlar için kullanılmıştır. Olgunlaşan meyveleri reçel, marmelat, şurup yapımında ve kurutularak çerez olarak tüketilmektedir. Derleme niteliğindeki bu makalede, Berberis türlerinin morfolojik özellikleri, etken maddeleri ve geleneksel kullanım alanları hakkında detaylı bilgi verilmiştir.