Türkiye Selçuklu Devleti’nde Saltanat Naiplerinin İktidar Üzerine Etkileri

Özet

1075-1308 yılları arasında hüküm süren Türkiye Selçuklu Devleti eski Türk devlet geleneği ve egemenlik anlayışını devam ettiren Türk devletlerinden birisidir. Türkiye Selçuklu Devleti’nin hâkimiyet anlayışına göre, saltanat veraset ile intikal etmekteydi. Saltanatın veraset ile intikal ettiği bu devlette hükümdar olabilmek için başka bir seçenek söz konusu değildi. Bununla beraber hanedan üyelerinin her birinin eşit derecede hükümdar olma hakkı olması ve bu konuda kesin kuralların olmaması taht mücadelelerine sebep olmuştur. Sultanlar hanedan mensubu olmalarına rağmen hanedan içinde olsa dahi bu devlette de iktidara sahip olmak için nüfuzlu ve güçlü olmak bir bakıma ümera nezdinde sözü geçen olmak için çetin mücadeleler yaşanmıştır. Türkiye Selçuklu Devleti’nde saltanat nâipleri devletin sahip olduğu iktidar anlayışına rağmen sultanların iktidarları üzerinde azımsanmayacak ölçüde etkili olmaktaydı. Bu çalışma ile mevcut saltanat naipleri üzerinden bu durumu örnekleri ile izah etmeye çalışacağız.

Abstract

The Anatolian Seljuk Empire that ruled in the period of 1075-1308 was one of the Turkic states that continued the old Turkish tradition of state and understanding of hegemony. According to the hegemonic approach of the Anatolian Seljuk Empire, sultanate was passed down by succession. In this state where sultanate was passed down by succession, there was no other option to become a ruler. In addition to this, the fact that each of the members of the dynasty that an equal right to become the ruler and the lack of precise rules about this issue led to fights for the throne. Although the Sultans are members of the dynasty, even though they are in the dynasty, there have been tough struggles to be influential and powerful in a way to have power in this state. Sultanate regens in the Anatolian Seljuk Empire had a considerable influence on the power of Sultans despite the understanding of political power in the state. With this study, we will aim to explain this situation based on the sultanate regents of the period.