Rigas Velestinlis ve Namık Kemal'de Osmanlıcılık Düşüncesi

Özet

Geç dönem Osmanlı İmparatorluğu, Aydınlanma ve Fransız Devrimi etkisiyle, toplulukların ortak bir kimlik altında birleşmesi için harcanan çabalara sahne olmuştur. Bu tür çabalar, hem Türkçe konuşan Müslüman hem de Rumca konuşan Hristiyan aydınlar tarafından verilmiştir. Çok uluslu ve çok kültürlü Osmanlı toplumundan yeni bir Osmanlı kimliği yaratma projesine “Osmanlıcılık” adı verilir. Bu bağlamda Rigas Velestinlis, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki topluluklar arasında bir “birlik” sağlama hayali kurmuş ilk Osmanlı aydını kabul edilebilir. Bu çalışmada Osmanlı İmparatorluğu’nda 18. yüzyılda başladığı kabul edilen batılılaşma/çağdaşlaşma hareketi ve bu hareketin her iki topluluktaki aydınlar arasındaki etkileri kısaca özetlendikten sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun iki aydınının – Rigas Velestinlis ve Namık Kemal – bir “Osmanlı vatandaşı” yaratma çabalarına değinilecek, aralarındaki benzerlikler ve farklılıklar vurgulanacaktır.