LI DOR BEHSA PATRONAJÊ MEM û ZİNA EHMEDÊ XANİ

Özet

Ehmedê Xanî'nin Mem û Zîn isimli mesnevisi, Kürt edebiyatının hikâyeli aşk mesnevilerinin ilki ve Kürtçenin en önemli klasik eserlerindendir. Ehmedê Xanî, eseri Mem û Zîn'i mesnevi yazma geleneği çerçevesinde yazmıştır. Ancak Mem û Zîn'i Türkçe ve Farsça mesnevilerden ayıran birtakım özellikleri vardır. Bunlardan belki de en önemlisi, Mem û Zîn ilk Kürt mesnevisi olsa da, müellifinin patronaj sisteminin farkında olması ve eserini bu sistem çerçevesinde yazmasıdır. Zaten Ehmedê Xanî Mem û Zîn'in ilk bölümlerinde klasik şiirin "pazarı"ndan ve sanat, şair, saray ve patronaj ilişkilerinden söz eder. Bu yazıda Mem û Zîn'in önemli noktaları üzerinde duracak ve patronaj sisteminin içerisinde Ehmedê Xanî'nin eserinde söyledikleriyle karşılaştıracağız. diğer mesnevî şairlerinin söylediklerini karşılaştıracağız.