ŞEMSEDDÎN-İ SİVÂSÎ DİVÂNI’NDA HAZRET-İ MUHAMMED

Özet

Dünyaya gelmiş insanlar arasında Peygamber Efendimiz kadar sevilen, hürmet edileni yoktur. Çünkü O, Allah’ın da en sevdiği kulu, Habîbullâh’tır. Bütün İslâm âlemi için O, yaratılmışların en hayırlısı ve kâ’inâtın övüncü konumundadır. Sadece ümmeti tarafından değil diğer dinlere mensûb insanlar tarafından üstün ahlâkı, meziyetleri ve örnek yaşayışı takdir edilip kendisine saygı gösterilmiştir. Asırlar boyu İslâm’ın koruyuculuğu ve dört kıtaya tanıtılması görevini hakkıyla yerine getiren Türk Devletlerinin çatısı altında teşekkül eden sanatsal faaliyetlerin şekillenmesinde Peygamber Efendimiz’e duyulan derin muhabbbetin tesiri vardır. Osmanlı toplumunda Peygamber sevgisi o derece yüksektir ki âdeta dinî inancın temellerinden birini meydana getirmektedir. Klâsik, Tekke, Âşık edebiyatları ve ardından Batı tesiri altında gelişim sergileyen Tanzimat, Cumhuriyet dönemleri ve günümüz edebiyatı çerçevesinde yazılan eserlerde, Hazret-i Muhammed sevgisi, belirgin temâlardan biri olarak varlığını sürdürmektedir. Türklerin İslâmiyetle buluştukları dönemden itibaren, Türk toplumu arasında O’na duyulan sevgi edebî eserlerde de filizlenmiş ve O’nun müstesna şahsiyeti etrafında bir Peygamber edebiyatı teşekkül etmiştir. Peygamber Efendimiz’in insanî taraflarından Peygamber yönüne, üstün ahlâkî vasıflarına, fiziksel husûsiyetlerine, mirâcına, gazâlarına, mucizelerine, hicretine değin hemen her yönüne dair bir edebî tür ortaya çıkmıştır. Peygamber Efendimiz’in en fazla ele alındığı edebî mûhitlerin başında tasavvûfî öğretinin okulu konumundaki tekke ve dergâhlar gelmektedir. Dinî temaların merkezde olduğu tekke-tasavuf muhitinde yetişmiş, 16. Asrın sûfî şairlerinden Şemseddîn-i Sivâsî de dinî nitelikli birçok eserinde ve Divân’ında ehl-i sünnet çizgisinde öne çıkardığı Peygamber imajıyla dikkat çekici bir noktada durmaktadır. Sivâsî, Divân’ında yer alan on adet na‘t, gazel tarzında iki ilâhî ve diğer birçok şiirinde Peygamber sevgisi başta olmak üzere Hazret-i Muhammed’in üstün husûsiyetlerine vurgu yapmıştır. Şemsiddîn-i Sivâsî Divânı’nda Hazret-i Muhammed imajını ortaya çıkarmaya çalıştığımız bu çalışmayla Klasik edebiyatta Peygamber sevgisinin yansımalarını ve Hazret-i Muhammed’in tekke-tasavvuf çevrelerindeki eserlerde öne çıkarılan yönlerini şiir örnekleri ışığında tespit etmeye gayret gösterdik.