Eşitsizlikle Uyumlandirilmiş insani Gelişme Endeksinin Türkiye için Değerlendirilmesi

Abstract

As a result of trying to explain development process with social indicators by United Nations social development problems became more important then it was In this study the human development index HDI as the most accepted index for measuring development with levels of education health and income will be analysed The purpose of the study is to evaluate the performance of Turkey by comparing developed and developing countries using the new method for measuring HDI and inequality adjusted human development index with its sub indicators which considers inequalities It could be seen that although Turkey improves its index values and reaches the world average in the period of 1980 2011 which the study is being held her performance is insufficient to catch up the developed countries Also when examined the values of inequality adjusted index because of inequalities in education and income the ample loss from the difference between the potential index values and performance could be seen The study exposes the necessity of dispelling the inequalities in the distributions of education health services and income for Turkey in order to catch up her potential at the improved level Key Words: Development Inequality Human Development Index

Özet

Birleşmiş Milletlerin kalkınma sürecini sosyal göstergelerle açıklama çabaları sonucu ülkeler için sosyal olarak kalkınma sorunları daha önemli hale gelmiştir Bu çalışmada en kabul görmüş endeks olarak kalkınmayı eğitim sağlık ve gelir düzeyleriyle ölçen İnsani Gelişme Endeksi İGE incelenmiştir Çalışmanın amacı Birleşmiş Milletler Kalkınma Programında oluşturulan İGE yeni ölçüm yöntemi ve eşitsizliklerin de dikkate alındığı eşitsizlikle uyumlandırılmış insani gelişme endeksi ve alt gösterge değerlerinin gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerle karşılaştırılarak Türkiye’nin performansının değerlendirilmesidir Çalışmada ele alınan 1980 2011 döneminde Türkiye’nin endeks değerlerini iyileştirip dünya ortalamasını yakalamasına karşın gösterdiği performansın gelişmiş ülkeleri yakalamada yetersiz kaldığı görülmektedir Ayrıca eşitsizliklerle uyumlandırılmış endeks değerleri incelendiğinde Türkiye’nin eğitim ve gelir eşitsizliğinden dolayı po tansiyel endeks değeri ile performansı arasında oluşan kayıbın çok büyük olduğu görülmektedir Çalışma Türkiye’nin gelişmişlik düzeyinde potansiyelini yakalayabilmesi özellikle eğitim sağlık hizmetleri ile gelir dağılımında eşitsizliklerin giderilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır Anahtar Kelimeler: Kalkınma Eşitsizlik İnsani Gelişme Endeksi EVALUATİON OF INEQUALİTY ADJUSTED HUMAN DEVELOPMENT INDEX FOR TURKEY