THE ATTITUDE OF THE ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN ON THE SECOND KARABAKH WAR WITHIN THE CONTEXT OF REGIONAL POLICIES

İRAN İSLAM CUMHURİYETİ’NİN BÖLGE POLİTİKALARI BAĞLAMINDA İKİNCİ KARABAĞ SAVAŞI KONUSUNDAKİ TUTUMU

Abstract

There are three determining factors in the foreign policy of the Islamic Republic of Iran, which was established in 1979 after the Islamic Revolution. These factors have shaped Iran's policy in international developments. In the research, the attitude of Iran in the Second Karabakh War in the context of the Caucasus policy was examined through these three elements called nationalism, Islamism, and sectarianism. Iran's national and international approach to creating regional power in a structure governed by Islamic principles has drawn the reaction of both regional and Western states. Iran, which was under the grip, used three factors that were effective in policymaking, based on pragmatism, at the point of obtaining national gain. This situation led Iran to favor the Christians in the Christian-Muslim conflict and the Shiites in the Shiite-Sunni conflict. Iran, which sided with Armenia against Azerbaijan in the First Karabakh War, supported the Shiites against the Sunnis in the Gulf Countries, especially between 1980 and 81. In regional policy, Iran, which sees the Caucasus region as its natural sphere of influence, has produced policies to prevent the regional states from getting more robust. Within the reasons, it was seen that Iran abandoned its traditional attitude and exhibited a different perspective in the Second Karabakh War, and the source of the said dilemma was questioned. In the research, considering the official statements made by the Iranian Ministry of Foreign Affairs and the news from the field, Iran's policy towards the war was researched. It was questioned whether it made any changes in its regional policy. In the light of the collected data, it was seen that Iran changed its Caucasus policy by displaying a different attitude in the Second Karabakh War.

Özet

1979 yılında İslam Devrimi sonrası kurulan İran İslam Cumhuriyeti’nin dış politikasında üç adet belirleyici unsur bulunmaktadır. Bu unsurlar uluslararası alandaki gelişmelerde bazen birlikte bazen ise tek olarak İran’ın politikasına yön vermiştir. Araştırmada milliyetçilik, İslamcılık ve mezhepçilik olarak adlandırılan bu üç unsur üzerinden İran’ın Kafkasya politikası bağlamında İkinci Karabağ Savaşı’ndaki tutumu incelenmiştir. İran’ın İslam ilkeleriyle yönetilen bir yapıda ulusal ve uluslararası politikasını bölgesel güç yaratma yönünde kullanması hem bölgesel hem de Batılı devletlerin tepkisini çekmiştir. Kıskaç altında kalan İran ise politika üretiminde etkili olan üç unsuru ulusal kazanç elde etme noktasında pragmatizm temelinde kullanmıştır. Bu durum ise İran’ın Hristiyan- Müslüman çatışmasında Hristiyanlar’dan, Şii-Sünni çatışmasında Şiiler’den yana olmasına yol açmıştır. Bu konsepte Birinci Karabağ Savaşı’nda Azerbaycan’a karşılık Ermenistan’dan yana olan İran, özellikle 1980- 81 yılları arasında Körfez Ülkeleri’ndeki Sünnilere karşılık Şiileri desteklemiştir. Bölgesel politika bağlamında Kafkasya bölgesini doğal etki alanı olarak gören İran bölge devletlerinin güçlenmesini önlemek noktasında politikasını üretmiştir. Nedenler dâhilinde ise İkinci Karabağ Savaşı’nda İran’ın geleneksel tutumunu bırakarak farklı tutum sergilediği görülmüş ve söz konusu ikilemin kaynağı sorgulanmıştır. Araştırmada İran Dışişleri Bakanlığı’nın yaptığı resmî açıklamalar ve sahadan gelen haberler dikkate alınarak İran’ın savaşa yönelik politikası araştırılmış ve bölge politikasında değişikliğe gidip gitmediği sorgulanmıştır. Toplanan veriler ışığında İran’ın İkinci Karabağ Savaşı’nda farklı tutum sergileyerek Kafkasya politikasında değişikliğe gittiği görülmüştür.