Andalusia in Turkish literature until 1875

Abstract

This article discusses Andalusia in Turkish literature in the pre-organizational period.In the classical era Andalusia didn't draw the attention of the court's poets, yet Ottomans approached it in the epic Kerb Gâzî Destanı and İspanya Sefaretnamesi. Ziya Pasha was the first to care deeply about Andalusia. In his book Endülüs Tarihi he wrote in detail about Andalusian history and civilization. It was thanks to this book that the Ottoman intellectuals interested in Andalusia. Ziya Pasha devoted a part of his book Harâbât to Andalusian poets. In Engizisyon Tarihi he spoke about the injustice and torture carried out by the Inquisition against Andalusians. He presented Andalusia as a great example of Islamic civilization, and draw attention to its role in the creation of Western civilization.

Özet

Bu makalede Tanzimat öncesi Türk edebiyatında Endülüs’ün yeri ele alınmıştır. Klasik dönemde Endülüs konusu divan şairlerinin dikkatini pek çekmemiştir. Bununla birlikte Endülüs’ten Kerb Gâzî Destanı’nda ve İspanya Sefaretnamesi’nde bahsedilir. Tanzimat döneminde Endülüs’e ilk önem veren yazar Ziya Paşa olmuştur. Endülüs Tarihi adlı eserinde ayrıntılı bir şekilde Endülüs tarihini okurlarına sunmuştur. Bu eser sayesinde o zamana kadar pek fazla ilgi görmeyen Endülüs tarih ve medeniyetine yönelik bir ilgi oluşmuş ve Tanzimat dönemindeki aydınların Endülüs’le ilgilenmelerine vesile olmuştur. Ziya Paşa, Harâbât adlı eserinde Endülüs şiiri ve şairlerine yer vermiştir. Engizisyon Tarihi adlı eserinde Engizisyon mahkemesinin Endülüslülere karşı yaptığı zulüm ve işkenceleri dile getirmiştir. Ziya Paşa, farklı eserlerinde Endülüs medeniyetini İslam Medeniyetinin güzel bir numunesi olarak göstermiş, Avrupa medeniyetinin ortaya çıkmasında Endülüs’ün oynadığı önemli role dikkat çekmiştir.

Keywords: Endülüs, Kerb Gâzî Destanı, İspanya Sefaretnamesi, Ziya Paşa, Endülüs Tarihi, Harâbât, Engizisyon Tarihi