MUHAMMED EMİN eZ-ZİLEVÎ, EDEBÎ KİŞİLİĞİ VE ŞİİRLERİ

Özet

Bu makalede 18. ve 19. yüzyılda yani Osmanlı Devleti’nin çöküş döneminde Medine’de doğmuş ve yaşamış Türk şair Muhammed Emin ez-Zilevî’nin hayatı, ailesi, eserleri ve edebî kişiliği ele alınmıştır. Osmanlı Dönemi Arap şiirine katkı sağlamış şairlerden biri olan ez-Zilevî, 1188/1774 yılında Medine’de doğmuş ve 1240/1825 yılında yine burada vefat et-miştir. ez-Zilevî, devlet memurluğu sebebiyle buraya göç etmiş bir Türk aileye mensup olmasına rağmen Arapça şiirler kaleme almıştır. Onun bu şiirlerini Muhammed el-ʻÎd el-Haṭrâvî bir araya getirerek tahkik etmiştir. ez-Zilevî’nin nazmettiği şiirleri doğru bir şekilde değerlendirebilmek amacıyla, makalenin boyutu çerçevesinde devrin sosyal ve siyasal olayları-na da kısaca değinilmiştir. Aynı çerçevede şairin şiirlerini daha iyi analiz edebilmek için Osmanlı döneminde Arap edebi-yatının durumu hakkında da değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu değerlendirme sürecinde onun edebi kişiliği ve şiirleri muhteva açısından değerlendirilmeye çalışılmıştır.