Muridism Movement against Tsarist Russia in Caucasus

Abstract

Caucasus, with its sui generis geopolitical location, has been a strategic geography which was tried to be controlled by major powers throughout the history. Especiallyin XVIII. and XIX. centuries, Russia was not indifferent to this region and started invasion and colonization of Caucasia. However, Caucasian mountaineers started a resistance movement against Russians towards the end of XVIII. century. This movement is a political movement based on Islamic mysticism (tasavvuf). The movement was started by Naksibendi leadership and named as “muridism” by Russians. Muslims on the other hand, named this process of struggle as “gazavat”. Although being interrupted from time to time, the Gazavat which was started with the leadership of Chechenian Imam Sheikh Mansur in 1785 continued under the leadership of Naksibendis and support of Kadiris. Muridism, after a short time from its emergence, became a national value and one of the most important factors for emergence of the idea of independent Caucasia. In this study, the emergence of the Muridism movement in the Caucasus, the period of imams, the process of nationalization, its effects on the Caucasian society and the struggle against the Russians are explained. In terms of sources, the Ottoman Archives of the Prime Ministry, main sources, research works, articles and some foreign sources were used.

Özet

Kafkasya coğrafyası, özel jeopolitik konumu itibariyle asırlar boyunca güçlü devletlerin ele geçirmeyi arzuladığı ve bu amaçlar çerçevesinde mücadelelere giriştiği bir bölge olmuştur. Özellikle XVIII. ve XIX. asırlarda Rusya devleti bu coğrafyaya kayıtsız kalmamış, Kafkasya’nın istila ve kolonizasyonuna başlamıştır. Ancak XVIII. yüzyılın sonlarına gelindiğinde Kafkas halkı Rus istilalarına karşı direniş hareketi başlatmışlar. Başlatılan direniş hareketi tasavvuf kökenli siyasî bir harekettir. Mücadele Nakşibendî tarikatının mensupları öncülüğünde başladığından hareketi Rus müellifleri müridizm olarak adlandırmıştır. Müslümanlar ise buradaki bağımsızlık gazavât olarak isimlendirmişler. Aslen Çeçen olan İmam Şeyh Mansûr’un 1785’te Çeçenistan’da başlatmış olduğu bu gazavât hareketi, Nakşibendîler’in önderliğinde ve aynı zamanda Kadirîler’in de desteğiyle ve çeşitli aralıklarla devam etmiştir. Müridizm hareketi ortaya çıkmasından kısa bir süre sonra millî bir durum arzederek bağımsız Kafkasya hedefinin ortaya çıkmasında en önemli etken olmuştur. Bu çalışmada Kafkasya’da Müridizm hareketinin ortaya çıkışı, imamlar dönemi, devletleşme süreci, Kafkas toplumu üzerindeki etkileri ve Ruslar olan mücadele anlatılmıştır. Kaynak yönünden Başbakanlık Osmanlı Arşivleri, ana kaynaklar, araştırma eserler, makaleler ve bazı yabancı kaynaklardan yararlanılmıştır.