Arts in the Poetries of Seyf-i Fergânî

Abstract

Seyf-i Fergânî was born in Fergâna in the second quarter of the 13th century. After staying in Tebriz for a while, he came to Anatolia and he lived in Aksaray. Seyf who lived in this city until the end of his life is a mystic poet. There is a divan consisting of 10,277 couplets composed of ode, verse, gazelle and rubai poetry genres. Being in the first place his poetries written in intellectual, amorous, mystic and advising manner his citing from verses and hadiths, his showing the prophet’s anecdotes as reference, his full knowledge on aruz prosody and rhyme and especially his literary arts is remarkable. İn this work, we used thesis with tittle of the analysıs of Seyf-i Fergânî’s Gazelles. After a brief introduction was given about Seyf-i Fergânî’s life, the arts used in his poetries were investigated with examples of couplets. The arts used are shown in the selected couplets. First, brief information was given about the art, and then the art part in the couplet was made bold. Moreover, selected couplets were translated into Turkish. In our study, various sources, especially, work named Funûn-i Belâgat ve Sınâ‘ât-i Edebî were used.

Özet

Seyf-i Fergânî, XIII. yüzyılın ikinci çeyreğinde Fergâna’da dünyaya gelmiştir. Bir süre Tebriz’de kaldıktan sonra Anadolu’ya gelmiş ve Aksaray’da ikamet etmiştir. Ömrünün sonuna kadar bu şehirde yaşayan mutasavvıf bir şairdir. Kaside, kıta, gazel ve rubâi nazım türlerinden müteşekkil 10.277 beyitten oluşan bir divanı vardır. Divanında yazmış olduğu ârifâne, âşıkâne, tasavvûfi ve nasihat içerikli şiirleri başta olmak üzere, ayet ve hadislerden iktibas yapması, peygamber kıssalarına telmîhte bulunması, arûz ve kafiyedeki başarısının yanında edebî sanatlara olan hâkimiyeti de özellikle dikkat çekmektedir. Çalışmamızda Seyf-i Fergânî hakkında kısaca bilgi verildikten sonra şairin şiirlerinde kullandığı sanatlar örnek beyitler verilerek incelenmiştir. Kullanılan sanatlar, seçilen örnek beyitlerde gösterilmiştir. Önce sanat hakkından kısaca bilgi verilerek beyitte geçen sanatla ilgili kısım bold yapılmıştır. Ayrıca seçilen beyitler Türkçeye çevrilmiştir. Çalışmamızda Celaluddîn-iHumayî’nin Funûn-i Belâgat ve Sınâ‘ât-i Edebî ve Veyis Değirmençay’ın, Fünûn-i Belâgat ve Sınâât-ı Edebî adlı eserleri başta olmak üzere muhtelif kaynaklardan istifade edilmiştir.