Journals / Akademik Düşünce Dergisi / 2021 / Sayı: 4

Niyazi Berkes: His Life, Works and Views on Ottoman-Turkish Modernization

NİYAZİ BERKES: YAŞAMI, ESERLERİ VE OSMANLI-TÜRK MODERNLEŞMESİ ÜZERİNE GÖRÜŞLERİ

Pages
107–124
DOI
—

Abstract

This study focuses on the role and importance of Niyazi Berkes, who made important contributions to the history of Turkish thought in Ottoman-Turkish modernization literature. Considering the nature of Berkes' works, the environment he is affected by and the political currents he influenced are examined. His understanding of the philosophy of science and the methods he uses are explained. Common themes in his works are determined as Ottoman state-society structure, secularization, Westernization and religionstate relations. The "Eastern despotism" approach he used while analyzing the Ottoman state-society structure, and the dynamics of secularization, which he saw as the core of modernization, are examined. In the study, it is aimed to reveal the contributions of Berkes to the history of political thoughts within the framework of his analysis and interpretation of the crises in Ottoman-Turkish modernization. While Berkes' thoughts were examined through primary sources, especially books, secondary sources about him were also taken into consideration.

Özet

Bu çalışmada, Türkiye düşünce tarihine önemli katkılar sunan Niyazi Berkes (1908-1988)’in Osmanlı-Türk modernleşmesi yazınındaki yeri ve önemine odaklanılmaktadır. Berkes’in yapıtlarının niteliği ve görüşleri dikkate alınarak etkilendiği çevre ve etkilediği siyasal akımlar incelenmektedir. Onun bilim felsefesi anlayışı ve kullandığı metotlar açıklanmaktadır. Çalışmalarındaki ortak temalar, Osmanlı devlet-toplum yapısı, çağdaşlaşma, Batılılaşma ve din-devlet ilişkileri olarak belirlenmiştir. Osmanlı devlet-toplum yapısını analiz ederken kullandığı “Doğu despotizmi” yaklaşımı ve çağdaşlaşmanın özü olarak gördüğü sekülerleşme dinamiği irdelenmektedir. Çalışmada, Berkes’in Osmanlı-Türk modernleşmesindeki krizler üzerine çözümlemeleri ve yorumları çerçevesinde siyasal düşünceler tarihine olan katkıları ortaya konmak hedeflenmektedir. Berkes’in düşünceleri bilhassa telif eserleri olmak üzere birincil kaynaklar üzerinden incelenirken, onun hakkında yapılmış ikincil kaynaklar da dikkate alınmıştır.

Keywords: Batılılaşma, Çağdaşlaşma, Doğu Despotizmi, Niyazi Berkes, Osmanlı-Türk Modernleşmesi, Secularization, Westernization