Arpa (Hordeum vulgare L.) Köy Çeşitlerinde Tane Verimi ve Bazı Tarımsal Özelliklerin İncelenmesi

Özet

Köy çeşitleri, özellikle kuru tarım alanlarında yürütülen ıslah programlarının en önemli gen kaynaklarındanbiridir. Seleksiyonda kullanılacak veya bir ıslah programında ebeveyn olarak yararlanılacak köy çeşitleriningenetik varyasyon sınırlarının belirlenmesi ve hedef çevrelerdeki mevcut çeşitlere göre üstün olanlarınsaptanması ıslah çalışmasındaki başarının arttırılması için gereklidir. Ankara-Gölbaşı koşullarında 2012–2013 yetiştirme sezonunda yürütülen bu çalışmada, arpa (Hordeum vulgare L.) köy çeşitlerinin verim ve bazıtarımsal özellikleri bakımından değişim sınırları ve üstün özellikler taşıyanların ıslah programlarında kullanımolanakları incelenmiştir. Araştırmada, 200 arpa köy çeşidi ile birlikte kontrol olarak ikisi altı sıralı ve üçü ikisıralı olmak üzere beş adet tescilli arpa çeşidi kullanılmıştır. Augmented deneme deseninde yürütülen buaraştırmada, başaklanma süresi 172–194 gün, olgunlaşma süresi 216–240 gün, bitki boyu 82–134 cm,m2’de başak sayısı 204–796 adet, tane verimi 150.0–742.6 kg da-1 ve bin tane ağırlığı 31.5–53.2 g arasındadeğişim göstermiştir. İncelenen özellikler içerisinde en yüksek değişime m2’de başak sayısı, tane verimive bin tane ağırlığında rastlanmış, araştırmada kullanılan köy çeşitlerinin tane verimleri üzerine en yükseketkinin m2’de başak sayısı olduğu saptanmıştır. Çalışmada değerlendirilen köy çeşitlerinin verim ve tarımsalözellikleri bakımından incelenmesi sonucunda, bu materyalin Orta Anadolu’nun kuru koşullarında yürütülenbir arpa ıslahı programında gerek doğrudan çeşit tesciline yönelik gerekse melezleme programında genetikmateryal olarak kullanma potansiyeline sahip olduğu görülmüştür.