An Analysis of a Claim: African Lawrence

Abstract

In East Africa in World War I, in Abyssinia and Somalia, both blocs mutually sought to expand their areas of intelligence, propaganda and military gainthroughout the war. Adding yet another to the mythical whispers of Britain’s spying attempts was a claim linked to Abyssinia and Somalia. Allegedly, the overthrow of theruler of Abyssinia, Lij Iyasu, in a coup in 1916 was a British plan. The plan was associated with T. E. Lawrence. The claim was that Lawrence organized it. According tothis, in the incident that took place in Harar, the Abyssinian ruler Lij Iyasu was given a turban symbolizing that he had chosen Islam, and the person who gave the turban wasLawrence. But there is no conclusive evidence that Lawrence came to Harar at any time during the war. Regardless of the problem of the truth of the claim, it is certainthat a major named Lawrence entered Harar. Here, in order to understand the complex structure of the claim, it is necessary to follow the developments in Abyssinia carefully.In the study, a detailed analysis of the claim is presented using the British official correspondence in the digital archive of Quatar, the Durham University archive’sSir Reginald Wingate files, the copyright-study works obtained in Turkish and foreign languages that have examined the claim, and the documents obtained from the recordsof the Ottoman Archive.

Özet

I. Dünya Savaşı’nda Doğu Afrika’da; Habeşistan ve Somali’de her iki blok karşılıklı olarak istihbarat, propaganda ve askerî kazanım alanlarını genişletme gayesinisavaş boyunca sürdürmeye çalışmıştı. İngiltere’nin casusluk girişimleri ile ilgili efsanevi fısıltılara bir yenisini daha ekleyen ise Habeşistan ve Somali ile bağıntılı biriddiaydı. İddiaya göre Habeşistan Hükümdarı Lij Iyasu’nun 1916 yılında bir darbe sonucunda devrilmesi bir İngiliz planıydı. Plan T. E. Lawrence ile ilişkilendirildi. İddialarbunu Lawrence’ın organize ettiği yönündeydi. Buna göre Harar’da gerçekleşen olayda Habeş Hükümdarı Lij Iyasu’ya İslam’ı seçtiğinin kanıtı olduğunu simgeleyenbir sarık verilmişti ve sarığı veren kişi Lawrence idi. Fakat Lawrence’ın savaşın herhangi bir döneminde Harar’a geldiğine dair kesin bir kanıt yoktur. İddianın gerçekliğiprobleminden bağımsız olarak Harar’a Lawrence adında bir binbaşının giriş yaptığı kesindir. Burada, iddianın karmaşık yapısını anlamak için Habeşistan’da yaşanan gelişmeleride dikkatli takip etmek gerekmektedir. Çalışmada Katar dijital arşivinde yer alan İngiliz resmî yazışmaları, Durham Üniversitesi arşivi Sir Reginald Wingate dosyaları,iddiayı inceleyen Türkçe ve yabancı dillerdeki ulaşılan telif-tetkik eserler ve Başbakanlık Osmanlı Arşivi kayıtlarından elde edilen belgeler kullanılarak iddianındetaylı bir analizi sunulmaktadır.

Keywords: I. Dünya Savaşı, Habeşistan, Lawrence, Lij Iyasu, 1916 Hükümet Darbesi