TÜRKMENİSTAN’DA USÛL-İ CEDÎD OKULLARININ İNŞASINDA ALİŞBEK ALİYEV’İN YERİ VE ÖNEMİ

Özet

XX. yüzyılın ilk çeyreğinde, Türkmenistan’da iyi organize olmuş usûl-i cedid okulları önemli eğitim merkezleri halini almıştır. Kısa zamanda okuma yazmayı öğreten usûl-i cedid okullarının, Türkmenler arasında millî ve entelektüel uyanışa büyük etkisi olmuştur. Yenilenme hareketini benimseyen Türkmen aydınlarına “terakkiperver” denilmiştir. Bu aydınlar, Türkmenistan’da usûl-i cedid ile okullaşma yolunda önemli bir adım atmışlardır. Türkmenistan’da eğitim – öğretim faaliyetlerinde, özellikle usûl-i cedid okullarının açılmasında Türkmen terakkiperverlerinin yanında, Türk dünyası aydınlarının da büyük etkisi ve katkısı olmuştur. Türk dünyası aydınlarından biri de öğretmen Alişbek Süleymanoğlu Aliyev’dir (1883-1933). Aliyev’in Türkmenistan’da usûl-i cedid okullarının tesisine ilişkin somut bir sorumluluk yüklenmesiyle birlikte hazırladığı ders kitapları ve araştırma yazıları ayrı bir önem arz etmektedir. Bu bağlamda Aliyev’in Türkmenistan’da usûl-i cedid okullarının inşasında yeri ve önemi ortaya konulmaya çalışılacaktır.