Sabûhi Ahmed Dede and His Commentary of Masnavi Named İhtiyârât-i Sabûhi

Abstract

İn this article, The work named İhtiyarat-ı Sabuhi of Sabûhi Ahmed Dede, one of the third Ahmed Dedeman sheikhs of the Mevleviite dervish lodges and of the Mevlevihite Mevlevi dwelling is dealt with. Sabûhi Ahmed Dede is a prominent figure from the seventeenth century Mevlevi sheikhs. Sabuthi Ahmed Dede, who was understood to have received a good education in his works, then joined Kasım Dede, a Bektashi sheikh, and shortly after traveled to Konya after the death of Kasım Dede and there he joıned to the First Bostan Celebi and Abu Bakr Chalabi. He continued Mesnevi lessons in Konya. After thirteen years of service for Ebu Bakr Chalabi, he was appointed by him to the sheikhdom of Damascus Mevlevi Lodge in 1026/1617. After he had been czech in Damascus for more than thirteen years,he was dismissed and then he was appointed as a sheikh in the Yenikapi Mevlevihhane in Istanbul. During the period of the sheikhs of Damascus of Damascus, the dervishan demanded the annotation of the poets from Sabûhi Ahmed Dede which were difficult to understand.İhtiyarat-ı Masnavî, which appeared as an artefact as a result of the Mesnevî lessons taught by Sabûhi Ahmed Dede for many years, is an important work in terms of demonstrating the Sufi personality of Sabûhi Ahmed Dede and showing that he is a Sufi and Kalenderî Sufi from the sources he fed.It is mentioned in some sources that some copies of this work were burned in the fires of Istanbul Yenikapı Mevlevihhane fire and the fith and sixth notes were lost. We have tried to correct the copies we have identified in this article and the wrong information about this issue. In this article, we will try to introduce the Ihtıyarat-ı Masnavi to the world of science.

Özet

Bu makalede Yenikapı Mevlevîhanesi üçüncü Ahmed dedesi, Sabûhi Ahmed Dede’nin günümüzde kütüphanelerde yazma halinde bulunan eseri İhtiyârât-ı Sabûhi ele alınmıştır. Sabûhi Ahmed Dede onyedinci yüzyıl mevlevî şeyhlerinden önemli bir isimdir. Eserlerinden iyi bir eğitim aldığı anlaşılan Sabûhi Ahmed Dede, ilk önce Bektâşî şeyhi olan Kasım Dede’ye intisap etmiş, intisabından kısa bir sonra Kasım Dede vefat etmiştir. Kasım Dede’nin vefatından sonra Konya’ya seyahat etmiş ve orada Birinci Bostan Çelebi ve Ebû Bekir Çelebi’ye intisab etmiş, iradet getirmişlerdir. Konya’da iken âsitânede Mesnevî derslerine devam etmiştir. On üç yıl Ebû Bekir Çelebi’nin bir hizmetinden bulunduktan sonra, Ebû Bekir Çelebi tarafından 1026/1617 yılında Şam Mevlevihanesi şeyhliğine tayin edilmiştir. On üç yıldan fazla Şam’da postnişin olduktan sonra azledilmiştir. Akabinde İstanbul Yenikapı Mevlevîhanesi şeyhi olarak gönderilmiştir. Şam Mevlevihanesi şeyhliği döneminde dervişân, Sabûhi Ahmed Dede’den Mesnevi’de geçen anlaşılması güç beyitleri şerh etmesini istemişlerdir. Sabûhi Ahmed Dede’nin uzun yıllar okuttuğu Mesnevî dersleri neticesi telif eser olarak ortaya çıkan İhtiyârât-ı Mesnevî, Sabûhi Ahmed Dede’nin tasavvufî kişiliğini yansıtması ve beslendiği kaynaklar itibariyle melâmî ve kalenderî bir mevlevî sûfî olduğunu göstermesi açısından önemli bir eserdir. Eserin İstanbul Yenikapı Mevlevîhanesi yangınlarında bazı nüshalarının yandığı ve beşinci, altıncı defterlerinin kayıp olduğu iddiaları kaynaklarda geçmektedir. Biz bu makalemizde tespit ettiğimiz nüshaları ve bu konuyla ilgili hatalı bilgileri tashih etmeye çalıştık. Bu makalemizde gayemiz İhtiyârât-ı Mesnevî’yi ilim dünyasına tanıtmaktır.

Keywords: Sabûhi Ahmed Dede, Mevlevî, İhtiyârât-ı Mesnevî, Yenikapı Mevlevîhanesi, Şam Mevlevihanesi, Kalenderî