Âşık Paşa’nın Sema Risalesi: Risâle fî Beyâni’s-semâ’

Abstract

Apart from his well-known book Garîb-nâme, Ashiq Pasha wrote some ghazals that can be met in small poetry majmuahs and jonks (folk poetry collections). He also has some treatises almost all written in mathnawi form. Among his all works, the prose ones, namely Tasavvuf Treatise and Sema’ Treatise are doubtful in belonging to him. Since Bursalı Mehmet Tahir, the first source has information on it, Sema Treatise’s name, its copies, its belonging to Ashiq Pasha and even also its presence have been suspicious. In this article, literature and the discussions on Sema’ Treatise will be criticized; the view of Âgah Sırrı Levend on its belonging to Ashiq Pasha will be evaluated and the work Ahi Evran Üni. Fen-Edebiyat Fak. Türk Dili ve Edebiyatı Böl, [email protected] ** Ahi Evran Üni. S.B.E. yüksek lisans öğrencisi, [email protected] will shortly be presented. Finally, three copies of the Treatise with critical editions will be given.

Özet

Garîb-nâme müellifi Âşık Paşa, bu ünlü eserinin yanı sıra, çeşitli şiir mecmuaları ve cönklerde rastlanan bazı gazel ve ilâhilerle hemen hepsi mesnevi tarzında olmak üzere küçük bazı risaleler de kaleme almıştır. Bunlar arasında mensur olanlar, kendisine ait olması tartışmalı bir eser olan Tasavvuf Risalesi ile Semâ’ Risalesi’dir. Semâ’ Risalesi, eser hakkında ilk bilgileri veren Bursalı Mehmed Tahir’den bu yana adı, nüshaları, Âşık Paşa’ya aidiyeti, hatta varlığı tartışılan bir risale olarak dikkat çekmektedir. Bu makalede, eser hakkında bugüne kadar yapılan çalışma ve tespitler değerlendirilecek, A. Sırrı Levend’in eserin Âşık Paşa’ya ait olamayacağı noktasındaki görüşü ele alınacak ve eser kısaca tanıtılacaktır. Makalenin sonunda eserin tespit edilebilen üç nüshasının tenkitli metni sunulacaktır.

Keywords: Âşık Paşa, Eski Anadolu Türkçesi, Semâ’ Risalesi, Türk nesri, XIII-XIV. yüzyıl Türk edebiyatı