Journals / Türklük Bilimi Araştırmaları / 2015 / Sayı: 37

-

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE –dIydI VE –mIştI BİÇİM BİRİMLERİ ÜZERİNE

Pages
97–119
DOI
—

Abstract

While –DIyDI and –mIştI suffixes are handled in Turkish grammar books in pluperfect category, they are referred in some studies as suffixes that state past perfect. Although there are studies which indicate both suffixes are used for the same function, there are also some other researchers who state they have some functional differences. Besides, the differences in the frequency of occurence of these suffixes in Turkish literary language and local dialects draw the attention. Moreover, while two predicative could be handled in perfect category in terms of tense and aspect, their differences could be seen with regards to perfect focality degree. Languages are classified from the point of perfect aspect and differences about them can also occur in Turkish. In this study, frequency of occurence of -mIştI ve –DıydI units in literary language and local dialects and the functional differences between them will be presented, also these two suffixes will be handled in terms of expressing past perfect and experiential perfect in Turkish

Özet

–DIydI ve –mIştI ekleri Türkçe dil bilgisi kitaplarında hikâye kategorisinde değerlendirilirken bazı çalışmalarda geçmişte bitmişlik bildiren ekler olarak belirtilir. Her iki ekin aynı işlevde kullanıldığını belirten çalışmalar olduğu gibi aralarında işlev farkının olduğuna değinen araştırmacılar da vardır. Öte yandan bu eklerin Türkiye Türkçesi yazı diliyle ağızlarında kullanım sıklıkları bakımından farklılıkları göze çarpmaktadır. Ayrıca iki yüklemleştirici zaman ve görünüş açısından bitmişlik kategorisinde değerlendirilebilirken geçmişteki odaklılık derecesi bakımından da eklerin farklılıkları görülebilmektedir. Diller, bitmişlik görünüşü açısından çeşitli sınıflamaya tâbi tutulmakta, Türkçede de buna yönelik farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, -mIştI ve –DIydI birimlerinin yazı dili ve ağızlardaki kullanım sıklıkları, aralarındaki işlev farkı ortaya konacak; bu iki ek, Türkçede bitmişlik veya deneyimli bitmişliği ifade etmesi yönüyle ele alınacaktır.

Keywords: Türkçe, dil bilgisi, yüklem, -mIştI eki, -DIydI eki, bitmişlik, sonuçsallık, deneyimli bitmişlik