Journals / Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi / 2017 / Sayı: 44
Phonetic Changes in Yellow Uighur Language
- Issue
- 2017 · Sayı: 44
- Pages
- 121–158
- DOI
- —
Abstract
Yellow Uighurs are one of the 9 Turkic nations in 55 minorities living in the People’s Republic of China. These 9 Turkic nations are scattered across four different provinces of China, and the Turkic languages they speak are:Uighur, Kazakh, Kyrgyz, Salır, Tatar, Tuva, Yellow Uighur, Uzbek and Fuyu Kyrgyz language. While some of these languages are spoken both in China and abroad (such as Uighur, Kazakh, Tatar, Tuva); Some are only spoken in China (such as Salır, Yellow Uighur and Fuyu Kyrgyz); Some are spoken more often in abroad (such as Uzbek). The great majority of the Yellow Uighurs, who are considered to be one of the greatest of the old Uighurs, are living in Gansu province of China. According to the population census of 2010, the total population of them is 14378 people. The Yellow Uighurs speak three languages: Eastern Yellow Uighur (Mongolian), Western Yellow Uighur and Chinese. Because the Yellow Uighur is not a writing language so it is exposed to the danger of extinction. And the number of people who speak Yellow Uighur is decreasing steadily because they use Chinese as their official language. In this article, firstly, some brief information about Yellow Uighurs and their language will be given. After mentioning about the vocabulary of this language, I will peruse the vowel changes and consonant changes with relevant examples. Finally, some short text samples will be shown.
Özet
Sarı Uygurlar Çin Halk Cumhuriyeti’nde yaşayan 55 azınlığın içindeki 9 Türk halkından biridir. Bu dokuz Türk halkı Çin’in dört ayrı eyaletine dağılmış olup konuştukları Türk dilleri şunlardır: Uygurca, Kazakça, Kırgızca, Salırca, Tatarca, Tuvaca, Sarı Uygurca, Özbekçe ve Fuyü Kırgızcası. Bu dillerden bazıları hem Çin’de hem yurt dışında konuşulurken (Uygurca, Kazakça, Tatarca, Tuvaca vb.); bazıları sadece Çin’de konuşulur (Salırca, Sarı Uygurca ve Fuyü Kırgızcası vb.); yine bazıları ise yurt dışında daha çok konuşulur (Özbekçe). Eski Uygurların torunlarından biri sayılan Sarı Uygurlar’ın büyük çoğunluğu Çin’in Gansu eyaletinde yaşamlarını sürdürmektedir. 2010 yılındaki nüfus sayımına göre toplam Sarı Uygur nüfusu 14.378 kişidir. Sarı Uygurlar üç çeşit dil konuşurlar, bunlar Doğu Sarı Uygurca (Moğolca), Batı Sarı Uygurca ve Çincedir. Sarı Uygurca yazı dili olmadığı için yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır; ayrıca resmî dil olarak Çinceyi kullandıklarından dolayı Sarı Uygurcayı konuşanların sayısı gitgide azalmaktadır. Bu yazıda önce Sarı Uygurlar ve Sarı Uygurca hakkında kısa bilgi verilip söz varlığı üzerinde durulduktan sonra ünlü ve ünsüz değişmeleri örnekleriyle birlikte sunulup ardından kısa metin örnekleri verilecektir.