Elmalı Antalya Kentsel Kültür Varlıkları Envanteri 2004

Abstract

Elmalı is situated in the north-west of Antalya Province at a distance of 120 kms to the city, on the mountains of south-western Taurus, at an altitude of 1150 m. Due to being on the /unction of the trade routes connecting Anatolia to the Mediterranean, and having rich water sources and fertile soils, it has been an important settlement through out history. The town was founded in a wide basin at the southern skirts of Elmatt Mountain The traditional urban texture of Elmalı, situated in this basin, has been divided into seven neighborhoods founded. The two receniy foundead neighborhods to in the south of the town, are in the old orchard area of the lower levels. The traditional houses of Efmafi have been planned as two or three storey buildings in the form of open hall sofa and internal hail. The houses were built in a mixed system of construcian timber beam and stone masonry at the ground level, and timber fram filled with mudbrick or wood shavings at the upstairs. The elevations of some traditional houses were left without rendering and therefore, their timber framed structure can be seen.

Özet

Elmalı, Antalya ilinin 120 km kuzeybatısında, güneybatı Torosların üstünde, 1150 m yükseklikte yer alır. Anadolu'yu Akdeniz'e bağlayan ticaret yollan üstünde olması, bol su kaynakları ve verimli toprakları nedeniyle tarih boyunca önemli bir yerleşim olmuştur. Kent, Elmalı Dağının güney eteklerindeki geniş çanakta kurulmuştur. Bu çanakta bulunan Elmalı'nın geleneksel kent dokusu yedi mahalleye ayrılmıştır. Yeni kurulan iki mahalle kentin güneyinde, daha düşük kademelerdeki eski bağ bölgesi içinde kalırGeleneksel Elmalı konutları açık sofa ve iç sofa plan şemasına göre "zemin kat + bir" veya "iki katlı" olarak planlanmıştır. Konutlar zemin katta ahşap hatıllı taş duvarlı kârgir yığma, üst katta ahşap taşıyıcılı ve kerpiç veya yonga dolgulu bağdadi olmak üzere karma sistemde yapılmıştır. Bazı geleneksel konutların cepheleri sıvasız bırakılmıştır. Bu yapılarda ahşap karkas taşıyıcı sistemi görülebilmekledir.Elmalı geleneksel kent merkezindeki Fethiye Caddesi, Pınarbaşı, Hıdırlık ve Hacı Haliller sokaklarının bir bölümünde envanter çalışması yapılmıştır. Çalışma 75 envanter formu, yaklaşık 3000 dijital film karesi. 72 yapının ön cephe rölövesi ve 62 yapının plan krokisinin çizilmesiyle sona ermiştir.Elmalı kentsel kültür varlıkları envanter çalışması 2004 yılı Ağustos ve Eylül aylarında yapılmıştır Elmalı kentsel kültür varlıkları envanter çalışması Antalya Valiliği, Elmalı Kaymakamlığı, Elmalı Belediyesi, Mimarlar Odası Antalya Şubesi, ÇEKÜL Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı ve Selçuk Üniversitesinin, Antalya'da İbradı ilçesinde başlayan Alanya'da devam eden ve batıda Elmalı'dan Akdeniz'e inen büyük havza içinde geleneksel kültürü koruyarak kırsal göçü önlemek amacıyla başlattığı uygulamalı büyük bir kalkınma projesinin Elmalı kentinde odaklanan parçasıdır ve adı geçen kurumlar tarafından desteklenmiştir. Elmalı kentsel kültür varlıkları envanter çalışması daha sonra TÜBA-TÜKSEK Türkiye Kültür Envanteri Projesi kapsamına girmiştir.Alan çalışması 2005 yılında devam etmelidir. Elmalı'da yönetim ve halk kentin geleneksel dokusunun korunmasını istemekte ve bunun için çalışmaktadır. Belgeleme çalışması, onların bu gayretlerine ve Elmalı kentinin var olan kültürel mirasının geleceğe taşınmasına yardımcı olacaktır.

Keywords: Elmalı, geleneksel mimarlık, mahalle, sokak, cadde, konul, sofe, ahşap, taş, kerpiç