Fuzûlî’nin Leylâ vü Mecnûn’unda Anlatı Düzlemleri

Özet

Anlatı biliminin temel konularından biri, anlatı düzlemlerinin (Fr.niveau narratif) sağlam bir şekilde tespitidir. Bu, “anlatanın dünyası” (kurgusal olmayan bildirişim düzeyi) ile “anlatılanların dünyası”nın (kurgusal söylem yahut eylem düzeyi) birbirinden ayrılması ihtiyacının bir sonucudur. Yazarın fikri ve kahramanların fikirleri arasındaki farkların ortaya konulmaması hikâye incelemelerinde karışıklığa sebep olabilmektedir. Ayrıca anlatılanların dünyasının kendi içinde yeni yan ve alt düzlemler oluşturduğu göz önünde bulundurulmayıp bunların ayrı ayrı tespiti yapılmadığında bu karışıklık daha da artmaktadır. Hikâye analizlerinin doğru bir biçimde gerçekleştirilmesi için bu ve bu gibi düzlemlerin farklarının ortaya konulması zorunlu görünmektedir. Bu yazıda Türk ve dünya edebiyatının başlıca aşk hikâyelerinden biri olarak kabul edilen Fuzûlî’nin Leylâ vü Mecnûn mesnevisinin anlatı düzlemleri tespit edilmiş ve bu düzlemlerin tahkiyedeki fonksiyonları ortaya konulmuştur.