Missionary Activities in Adana and an example of the Reaction Muslim Ulema to These Activities (1876-1909)

Adana’da Misyonerlik Faaliyetleri ve Bu Çalışmalara Müslüman Ulemanın Tepkisi (1876-1909)

Abstract

Between 1876 and 1909, French, American, and German missionaries selected Adana as target, which was hosting non-Muslim population, within their missionary activities in Ottoman cities. They were educating people who were persuaded to change sects from non-Muslim elements as loyal personalities to their own countries. They were carrying out such activities by building schools, hospitals and churches in Adana. Especially, students who were educated in schools were influenced by theater plays and materials they brought from abroad. From Adana Ulema, Kâfîzade Yusuf İzzet Efendi, who was uncomfortable with this situation, at the beginning of the period when missionary activities began to take effect in Adana (1891), had realized the danger that missionary activities had created for his country and took on a duty to warn the Sultan in this regard. In this study, the activities of the missionaries in Adana and the reaction of a Muslim scholar will be focused on.

Özet

1876-1909 yılları arasında Fransız, Amerikalı ve Alman misyonerler Osmanlı şehirlerinde giriştikleri misyonerlik faaliyetleri kapsamında gayrimüslim nüfus barındıran Adana’yı da kendilerine hedef seçmişlerdi. Gayrimüslim unsurlardan mezhep değiştirmeye ikna ettikleri insanları kendi ülkelerine sadık birer şahsiyet olarak yetiştirmek için çaba göstermişler; Adana’da okullar, hastaneler ve kiliseler inşa ederek misyonerlik faaliyetleri yürütmüşlerdir. Özellikle okullarda eğittikleri öğrencileri tiyatro oyunları ve dışarıdan getirdikleri materyaller ile etkilemişlerdir. Bu durumdan rahatsız olan Adana ulemasından Kâfîzade Yusuf İzzet Efendi, misyonerlik faaliyetlerinin Adana’da etkili olmaya başladığı dönemin başlarında (1891) misyoner faaliyetlerinin ülkesi için oluşturduğu tehlikenin farkına varmış ve bu konuda padişahı uyarmayı görev bilmiştir. Bu çalışmanın amacı Meşrutiyet Döneminde (1876-1909) Adana’da misyonerlik faaliyetleri ve bir Müslüman âlimin bu faaliyetlere tepkisini ortaya koymaktır.