Journals / Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi / 2020 / Cilt: 6 - Sayı: 10

Madrasa Tankiziyya in Jerusalem: Was it possible for a Charitable Waqf Property to be turned into an Asset in Ottoman Practice?

Kudüs’te Bir Tenkiziyye Medresesi: Osmanlı Tatbikinde Hayrî Bir Vakıf Eserin Akara Tebdîli Mümkün Müdür?

Pages
64–82
DOI
—

Abstract

This study aims to present an evaluation of the historical development of the Tankiziyya Madrasa and its waqf established by al-Amir Tankiz in Jerusalem in relation to its waqfiyya. Because the madrasa building had been used as shariah court by the kadi (judge) of Jerusalem from the 16th century. On the other hand, although a number of studies have explored the establishment of the madrasa and its waqfiyya, there is a continuing need for studies that follow the changing nature of this institution over time. In this context, the study consists of three parts. In the first part, the endower and the madrasa will be introduced. In the second part, the administration of the madrasa, the employement of the officials, the assets dedicated to the madrasa will be examined as situated in the waqfiyya. In the third part, changes in the functions of the madrasa in the Ottoman period will be discussed in relation to the other similar applications in the Ottoman State with its reasons.

Özet

Çalışma, Şam Naibi Emîr Tenkiz tarafından Kudüs’te kurulan Tenkiziyye Medresesi ve vakfını vakfiyesi bağlamında inceleyerek, medresenin tarihi gelişimine ilişkin bir değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır. Zira medrese binası 16. yüzyıldan itibaren Kudüs Kadısı tarafından kullanılmıştır. Öte yandan, her ne kadar medresenin ve vakfının kuruluşuna ilişkin bazı çalışmalar bulunsa da vakfın tarih içerisindeki serüvenini takip eden çalışmalara olan ihtiyaç devam etmektedir. Bu bağlamda çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde medreseyi vakfeden Emîr Tenkiz ve vakfettiği medrese tanıtılacaktır. İkinci olarak, medresenin yönetimi, görevli istihdamı, medreseye vakfedilen akarlar vakfiyesinde belirtildiği şekliyle incelenecektir. Vakfın tarihi gelişimine ilişkin Kudüs Şer‘iye Sicillerinde, Osmanlı arşiv kayıtlarında ve diğer tarihi belgelerde yer alan vakıf kayıtlarına da başvurulacaktır. Üçüncü bölümde, medrese binasının Osmanlı Dönemindeki kullanım değişikliği, Osmanlı’da mevcut diğer uygulamalarla karşılaştırılarak, gerekçeleri ile değerlendirilmeye çalışılacaktır.

Keywords: Kudüs, medrese, Tenkiz, Tenkiziyye Medresesi, vakıf, Osmanlı Tarihi