Kazak Anlatı Sanatında “Şeşendik (Hikmetli)” Sözler

Özet

Şeşendik sözler, halk anlatı sanatı içerisinde, halk bilgeliginin önemli bir yanınıbarındırmaktadır. Hikmetli sözler olarak nitelendirebilecegimiz “şeşendiksözler”, toplum hayatına baglı olarak dile getirilen düsünce ve duyguların sanatlı birdil ile ifade edilmesidir. Bu eserler, içerigi göz önüne alınarak; “sesendik arnav,sesendik tolgav ve sesendik dav” olmak üzere üç gruba ayrılırlar. Manzum, mensurveya her ikisinin bir arada yer aldıgı bu eserlerin; içerik yönünden fıkra, menkıbe,hikâye, özellikle atasözü ve deyimlerle yakın bagları vardır. Nazım halinde söylenenlertürkü ya da halk sairi atısmalarına benzerlik gösterirler. Yapı yönünden "Ezgili(perneli)" ve "nasihatli" (termeli) söz olmak üzere iki gruba ayrılır. Sanatlı düzsöz ile söylenenlerine perneli, dogmaca ya da ustamalı olan ve ezgi esliginde söylenennazma dayalı eserlere ise termeli söz denilmektedir. Hiç ezginin kullanılmadıgınesir veya nazma dayalı sesenlik sözler de bulunmaktadır.Kazak folklorunda; Korkut Ata, Asan Kaygı, Jiyrense Sesen, Koja Nasır(Nasrettin Hoca), Töle Biy, Kazıbek Biy, Ayteke Biy, Dosbol Biy vb. halk bilgelerisesenlik sözlerin önde gelen temsilcileri olarak görülmektedirler.