The Problem of ‘Destiny’ in the al-Khidr and Moses Story -An Outlook from Double Perspectives-

Abstract

The term of qadar is one of the major problems of today’s religious sciences as well as in the classical kalam thought. The concept of qadar does not only give an answer about how to be designed the relationship between God and human being, but also the responsibility of human in front of Allah and his position and magnitude of efficiency in nature are related to the meaning which would be determined. In this article, moving from al-Khidr and Moses story stated in the Quran, the writer is try to find out an answer to the question about to what extent it is possible to do reading which emphasizes metaphysical and eschatological aspect of the qadar problem. In this concept, from viewpoint of aspects (jihat) theory, it is proposed that the issue should be dealt with from two perspectives: qadar in terms of human and qadar in terms of God. New Roman";mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:TR;mso-fareast-language:TR;mso-bidi-language:AR-SA'> kıssasından hareketle kader probleminin metafizik ve uhrevî yönüne vurgu yapan bir okumanın ne ölçüde mümkün olduğu sorusuna cevap aranmaktadır. Bu çerçevede İmâm Mâtürîdî’nin insan fiilleri bağlamında dile getirdiği yönler (cihât) teorisi merkeze alınarak konunun, insan açısından kader ve Allah açısından kader şeklinde birbirinden bağımsız iki ayrı perspektiften ele alınması önerilmektedir.

Özet

Kader meselesi klasik kelâm düşüncesinin olduğu kadar günümüz ilahiyat alanının da en temel sorunlarından birini teşkil etmektedir. Kader kavramı, yalnızca Allah-insan ilişkisinin yukarıdan aşağıya doğru nasıl dizayn edildiğinin bir cevabını vermekle kalmaz. Aynı zamanda insanın Allah karşısındaki sorumluluğunun, onun tabiattaki konum ve etkinliğinin boyutları da bu kelimeye yükleyeceğimiz anlamla doğrudan ilişkilidir. Bu araştırmada Kur’an’da anlatılan Hızır-Mûsâ kıssasından hareketle kader probleminin metafizik ve uhrevî yönüne vurgu yapan bir okumanın ne ölçüde mümkün olduğu sorusuna cevap aranmaktadır. Bu çerçevede İmâm Mâtürîdî’nin insan fiilleri bağlamında dile getirdiği yönler (cihât) teorisi merkeze alınarak konunun, insan açısından kader ve Allah açısından kader şeklinde birbirinden bağımsız iki ayrı perspektiften ele alınması önerilmektedir.