Types of Dates Used in the Ottoman Documents

Abstract

An utmost importance was given to the document order in the Ottoman Empire. For this reason, dates, with very few exceptions, are certainly present in the documents and registry books in the Ottoman Archives. Since it is known that the value of the document without history will be weak as a source and will cause confusion, it has been paid attention to the date on the document. However, the use of different types of dates sometimes only as a year without specifying a month causes difficulties in determining whether the date of the document is Hijri or Julian. In this article, first of all, the importance of the use of date in the correspondence in the Ottoman Empire will be dealt, the problems encountered in the determination of the dates on the documents will be discussed and some practical information will be given about the types of dates and the rules of usage for the accurate determination of the dates seen in the Ottoman documents. Subsequently, we will present the measurements that will help to determine whether the date is Hijri or Julian with only a year without specified day and month. Thus, it will be relatively easier to determine the dates of the documents in historical researches and to penetrate their contents, and the possibility of doing wrong will be minimized.

Özet

Osmanlı Devleti’nde belge düzenine son derece önem verilmiştir. Bu nedenle belge ve defterlerde çok az istisnalar dışında tarih kesinlikle bulunmaktadır. Tarihi olmayan belgenin delil olma değerinin zayıf olacağı ve bazı karışıklıklara yol açacağı bilindiğinden belge üzerinde tarih bulunmasına dikkat edilmiştir. Fakat farklı tarih türlerinin kimi zaman ay belirtilmeden sadece yıl olarak kullanılması belgenin tarihinin Hicrî mi yoksa Rûmî mi olduğunun tespitinde zorlukla karşılaşılmasına yol açmaktadır. Bu makalede, öncelikle Osmanlı Devleti'nde yazışmalarda tarih kullanımına verilen önem ortaya konulacak, belgeler üzerindeki tarihlerin tespitinde karşılaşılan problemler ele alınacak ve Osmanlı belgelerinde görülen tarihlerin doğru tespit edilmesi için tarih türleri ve kullanım kaideleri hakkında bazı pratik bilgiler verilecektir. Bu bilgilerin ardından ise gün ve ay belirtilmeden sadece yıl belirtilen bir tarihin Hicrî mi yoksa Rûmî mi olduğunu tespit etmeye yarayacak ölçüleri ortaya koyacağız. Böylelikle tarihî araştırmalarda belgelerin tarihlerinin tespitini yapmak ve muhtevasına nüfuz etmek nispeten daha kolay hâle gelecek, yanlışa düşme ihtimali çok aza indirgenmiş olacaktır.