Journals / Osmanlı Bilimi Araştırmaları / 2018 / Cilt: 19 - Sayı: 2
Pharmaceutical Prescriptions in the Mecmua-ı Saz ü Söz of Ali Ufki
- Journal
- Osmanlı Bilimi Araştırmaları
- Pages
- 187–218
- DOI
- —
Abstract
Ali Ufki (aka Wojciech Bobowski and Albertus Bobovius, 1610?–1675?) was a Polish nobleman who has been taken captive during the Polish-Ottoman war of 1633-34. He lived for about twenty years in the Topkapı Palace where he served as a musician, a music teacher and a dragoman. He compiled an anthology of the Ottoman music entitled Mecmua-i Saz ü Söz (Collection of Instrumental and Vocal Works) which contains pieces he both notated and composed. This article aims to examine the pharmaceutical prescriptions written on the marginalia of the London copy of Mecmua-i Saz ü Söz (MS BL–Sloane 3114), and to explore the use and effects of the plants and pharmaceutical drugs employed in these prescriptions. This study determined that the effects of most of them were supported by present-day scientific studies, and the uses of some prescriptions matched with current ethnobotanical uses. Formulated for both internal and external use, these remedies were prescribed for conditions such as pediculosis, headache, pertussis, lumbago, halitosis, diarrhea, and wounds. Pastes, decoctions, and ointments were among the pharmaceutical forms employed.
Özet
Ali Ufki (Wojciech Bobowski, Albertus Bobovius, 1610?–1675?), Osmanlı-Leh savaşında (1633-34) esir düşmüş bir Polonyalı asilzadedir. Yirmi yıl boyunca Topkapı Sarayında müzisyen, müzik hocası ve tercüman olarak görev yapmıştır. Türk klasik ve halk müziğine ait beste ve güfteleri içeren Mecmua-i Saz ü Söz adlı bir eseri vardır. Bu eserinin sayfa kenarlarına hastalıkların tedavisinde kullanılan reçeteler kaydedilmiştir. Bu makalenin hedefi Mecmua-i Saz ü Söz’ün Londra’daki yazma nüshasındaki (BL-Sloane 3114) ilaç reçetelerini incelemek ve içerdikleri bitki ve farmasötik drogların kullanım ve etkilerini belirlemektir. Reçetelerin kullanım amaçlarının, bilimsel çalışmalar ile saptanmış etkiler ile desteklendiği belirlenmiştir. Reçetelerin bir kısmı günümüz etnobotanik kullanımlar ile uyum içindedir. Reçeteler, bitlenme, baş ağrısı, öksürük, bel ağrısı, ağız kokusu, ishal, yaralanma gibi rahatsızlıkların tedavisiyle ilgilidir. Reçeteler hem dahilen hem de haricen kullanılmaya yöneliktir. İlâçlar macun, dekoksiyon, merhem gibi farmasötik formları içerir.