Bishop Eustathios in Paradise: A Church and Its Founder in Cappadocian Parnassos

Cennetteki Piskopos Eustathios: Bir Kilise ve Kappadokia Parnassos'undaki Kurucusu

Abstract

After years of illicit digging and demolition a church has been excavated in Parnassos of Cappadocia, situated at the border to Galatia, between Tuz Gölü and Halys. It is the first excavation in Parnassos, and a three-aisled basilica with formidable mosaics as well as a building inscription came to light, the latter giving us a glimpse of the church hierarchy in late antique Parnassos. Mosaics are very rare in Cappadocia. The impressive and highly decorated floor of the main room depicts several animals, trees and plants in paradise. It is a motif often used in Cilicia and Syria in the 5th century. A mosaic inscription is placed in the centre, naming three men who were connected to the construction of the church, including a bishop called Eustathios. Also a date is given as year 494 in the 15th indiction. There are several possible interpretations, but we suggest the church was built in 462 and Eustathios is to be identified with the already well known bishop who actively participated in the theological debates of his time.

Özet

Tuz gölü ve Halys arasındaki Galatia bölgesinin sınırları içerisinde bulunan, uzun yıllar kaçak kazılara maruz kalan ve çeşitli tahribatlara uğrayan antik Kappadokia kenti Parnassos’ta uzun bir zamandan sonra bir kilise kazısı yapılmıştır. Bu Parnassos kentinde gerçekleştirilen ilk kazıdır. Kazıda etkileyici taban mozaikleri bulunmuş ve bu mozaik tabanın üzerine yazılmış yapı inşa yazıtı bulunan üç nefli bazilika planı olan bir kilise açığa çıkartılmıştır. Bu veriler şüphesiz Parnassos kentinin Geç Antik dönemdeki hiyerarşik durumu hakkında önemli sonuçları beraberinde getirmiştir. Kappadokia bölgesinde mozaik kullanımı çok nadirdir. Ancak bu kilisede yer alan taban mozaikleri bölgenin mozaik bakımından fakirliğine karşın oldukça etkili ve ustaca dekore edilmiştir. Ana nefin zeminini süsleyen mozaiklerde çok sayıda hayvan, bitki ve ağaçlar cennet tasviriyle birlikte yer almaktadır. Söz konusu sahne 5. yüzyıl Kilikia ve Suriye’deki yapılarda sıklıkla karşılaşılan bir motiftir. Taban mozaiğinin merkezinde Eski Yunanca bir yazıt bulunmaktadır ve bu yazıtta söz konusu kilisenin inşa süreci ile ilgili üç kişinin adı geçmektedir. Bu isimlerden biri de piskopos Eustathios’tur. Yazıtta ayrıca kilisenin inşası için tarih de verilmektedir. Söz konusu inşa ile ilgili pek çok yorum olsa da kilisenin 462’de inşa edilmiş olması gerektiğini öneriyoruz. Bu önerimizin nedeni ise piskopos Eustathios’un söz konusu zaman diliminde bilinen ve kristolojik tartışmaların da merkezinde yer alan bir figür olmasıdır.

Keywords: Parnassoslu Eustathius, Mozaik, hayvan cenneti, huzurlu krallık, inşa yazıtı, Actium erası