Journals / Dîvân: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi / 2016 / Cilt: 21 - Sayı: 41
Saving the Minds and Loyalties of Subjects: Ottoman Education Policy Against The Spread of Shiism in Iraq During The Time of Abdülhamid II
- Pages
- 63–108
- DOI
- —
Abstract
Towards the end of the nineteenth century, Ottoman authorities realized that the Sunni orthopraxy and ipso facto state sovereignty in Iraq was in danger. They believed that the great numbers of Sunni masses converting to Shiism could pose a serious political risk in the near future. To guarantee the political loyalties of the subjects living in Iraq, the Ottoman authorities formulated a policy of education to protect and correct beliefs. This article explains how the Ottoman government during the time of Abdülhamid II applied counter-measures against the perceived spread of Shiism in Iraq. These included appointing single Sunni professors to madrasas, sending itinerant preachers among the tribesmen to teach them the basic tenets of Sunnism, opening modern schools, and taking Iraqi Shiite boys at an early age to Istanbul to change their beliefs. The article further addresses issues that emerged during the implementation of this policy, such as the questions of whether to select local or non-local ulama and how to overcome financial challenges. Overall, the Ottoman policy of education aimed at disseminating an identity of Ottomanness (Osmanlılık) that included the correction of the beliefs of non-Sunni Muslim groups. This also meant re-defining Ottomanness in closer association with the Sunni interpretation of Islam.
Özet
On dokuzuncu yüzyılın sonlarına doğru, Osmanlı yetkilileri Irak'taki Sünni ortopraksisi ve dolayısıyla devlet egemenliğinin tehlikede olduğunu fark etti. Irak’ta Sünni kitlelerin Şiileştiğine ve bunun da ciddi bir siyasi risk oluşturabileceğine kanaat getirildi. Osmanlı makamları, Irak'ta yaşayan tebaanın siyasi sadakatini garanti altına almak adına bir eğitim politikası hazırladılar. Bu politikanın asli amaçlarından biri de “tashîh-i akâid” yani inançların düzeltilmesi idi. Bu makalede, II. Abdülhamid döneminde, hükümetin algıladığı şekliyle, Irak'ta Şii mezhebinin yayılmasına karşı alınan önlemler konu edilmektedir. Bu önlemler arasında medreselere Sünni müderris ve ulama tayini, aşiretler arasına gezgin vaizler gönderilmesi, modern okullar açılması ve erken yaşlarda Irak'taki Şii erkek çocukların Sünnileştirilmek amacıyla İstanbul'a götürülmeleri gibi uygulamalar bulunmaktadır. Bu makalede ayrıca, Şiiliğin yayılmasına karşı geliştirilen eğitim politikasının uygulanması esnasında ortaya çıkan güçlükler de ele alınmaktadır. Bunlar arasında, Şiiliğin yayılmasına karşı mücadele etmek üzere seçilecek ulemanın yerelden mi yoksa yerel olmayan ulamadan mı seçileceği ve mali zorlukların nasıl aşılacağı gibi konular gösterilebilir. Genel olarak, Osmanlı eğitim politikası, Sünni olmayan Müslüman grupların inançlarının düzeltilmesini de içeren bir Osmanlılık kimliğinin yaygınlaştırılmasını amaçlıyordu. Bu ise yeniden tanımlanarak anlam katmanları genişletilen bu kimliğin İslam'ın Sünni yorumunu siyaseten daha merkeze almasını beraberinde getiriyordu.