TRIAL OF TRANSITION TO A MULTI-PARTY SYSTEM IN TURKEY UNDER THE LIGHT OF REPORTS FROM HUNGARIAN EMBASSY: FREE REPUBLICAN PARTY

MACAR ELÇİLİK RAPORLARI IŞIĞINDA TÜRKİYE'DE ÇOK PARTİLİ HAYATA GEÇİŞ DENEMESİ: SERBEST CUMHURİYET FIRKASI

Abstract

Turks and Hungarians are two nations who fought back to back as alliances in the same front during the World War I. After war, Turkish nation saved its country from the enemy invasion with War of Independence and established a new state, and the innovations and revolutions during this process were carefully observed by the Hungarian people and public opinion. In this work, it was discussed the establishment of Free Republican Party which was one of the trials of transitions to a multi-party system in Turkey, and the process, caused it be closed under the light of reports from Hungarian Embassy. This process was considered an important step regarding the progress and development of Turkish democracy at view of Hungarians, and on the other hand, it was expressed that this was an important part of power struggle in the Turkish political life. Furthermore, Hungarians, who thought that establishment of Free Republican Party would provide the positive yield for Turkey, also thought that the multi-party system would completely take place in the Turkish political life with such step in the near future. This work is prepared considering the reports from Tahy László who was assigned as the first ambassador for Hungarian Embassy in Turkey to the Hungarian Ministry of Foreign Affairs.

Özet

Türkler ve Macarlar I. Dünya Savaşı’nda müttefik olarak aynı cephede sırt sırta çarpışmış ikimillettir. Savaş sonrasında Türk milleti, Milli Mücadele ile yurdunu düşman işgalinden kurtararakyeni bir devlet kurmuş ve bu süreç içerisindeki yenilikler ve devrimler, Macar halkı ve kamuoyutarafından dikkatle takip edilmiştir. Bu çalışmada, Türkiye’de çok partili hayata geçiş denemelerindenbiri olan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluşu ve kapanmasına giden süreç Macar elçilikraporları ışığında ele alınmıştır. Bu süreç Macarların gözünde Türk demokrasinin ilerlemesi vegelişmesi açısından önemli bir adım olarak görülmüş, diğer yandan ise Türk siyasi hayatındakiiktidar mücadelesinin bir parçası olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca Serbest Cumhuriyet Fırkası’nınkurulmasının Türkiye’ye olumlu getirisi olacağını düşünen Macarlar, böyle bir adımla yakıngelecekte çok partili hayatın Türk siyasi hayatına tamamen yerleşeceğini düşünmüşlerdir. Bu çalışmaTürkiye’ye ilk Macar elçisi olarak atanan Tahy László’nun Türkiye’deki Macaristan ElçiliğindenMacaristan Dışişleri Bakanlığına gönderdiği raporlar göz önüne alınarak hazırlanmıştır.