Far-away From Home: Andrew Lang’s Adaptations of Turkish Fairy Tales

Abstract

People, who believed that after the Industrial Revolution humankind and nature had been separated due to mechanisation, tended to escape to a world where things were a lot simpler. Accordingly, a longing for the past and an interest in the exotic had been on the rise in the 19th century Britain. During the same period, within the society, which was believed to have been corrupted due to economic worries, while transmitting moral values to children, folk and fairy tales that were thought to be exotic and had been collected from around the world had become quite popular. The importance of European folklorists and children’s literature authors such as Giovanni Francesco Straparola, Charles Perrault, the Grimms and Hans Christian Andersen cannot be denied while the interest that has been shown to these folk and fairy tales is taken into consideration. In addition to these names, Scottish poet, author, folklorist and critic Andrew Lang (1844-1912), with his collection of folk and fairy tales consisting of twelve books that had been collected from different parts of the world and were named after colours that were published in between 1899 and 1910, and his notable contributions to the fields of folklore and anthropology, raises to a similar status with the aforementioned authors. Having also acted as the President of the Folk-Lore society in England for a while, Andrew Lang, continuing the project upon the great attention his first book received, contributed to his curious readers’ knowledge of far-away places by collecting the tales from these lands and introducing them to his homeland. Thus, named by critics as the folk- lorist of the empire, of which frontiers had been expanding on a daily basis, Lang’s collection is fit to explore in relation to colonial discourse from the viewpoint of both the coloniser and the colonised. The tales, which had been torn apart from their homelands and became a part of Lang’s collection, were put up for sale in the market for the consumption of the British children, who did not even have to get away from the comfort of their homes. In this sense, re-written to appeal to the taste of the white Anglo-Saxon Protestants, the tales’ original culture has been secondary to their newly-placed context. In his The Olive Fairy Book (1907), which is the book before the last, taking the age range and psycho-social development of his target audience into account, Lang includes three Turkish tales as well. In the “Preface,” Lang states that he has borrowed the tales from the Hun- garian researcher Dr. Ignác Kúnos’s 1905 collection called Türkische Volksmärchen aus Stambul (Turkish Fairy Tales from Istanbul). Instead of writing the tales as they are, Lang adapts them with his target audience in mind. When the tales are analyzed all together, it is noted that while Kúnos tries to remain as loyal to Turkish culture as possible, Lang modifies the details that he thinks would go amiss with the British children, thus colonising the fairy realm. This study aims to demonstrate how in his adaptation of the Turkish tales, “Madschun,” “The Boy Who Found Fear at Last” and “The Silent Princess,” Andrew Lang, as had been done so far in line with the established “oriental” discourse, while updating the exotic and oriental expectations also transforms the original tales linguistically (hence formally) and contextually (thematically) by re-writing them.

Özet

Endüstri Devrimi sonucu giderek makineleşen ve doğa ile özlerinden ayrı düştüklerine inanan insanlar, her şeyin daha basit olduğu bir dünyaya sığınma eğiliminde olmuşlardır. Bu nedenle, XIX. yüzyıl Bri- tanya’sında geçmişe özlem ve egzotik olana ilgi artmıştır. Aynı dönemde, ekonomik kaygılarla yozlaştığına inanılan toplumda, ahlaki değerlerin çocuklara aktarımı sırasında, dünyanın çeşitli yerlerinden toplanan ve eg- zotik olduğu düşünülen halk hikâyeleri ve peri masalları Viktorya Dönemi çocuk edebiyatında oldukça popüler olmuştur. Halk hikâyeleri ve peri masallarına gösterilen ilgide Giovanni Francesco Straparola, Charles Perrault, Jacob ve Wilhelm Grimm ile Hans Christian Andersen gibi Avrupalı folklor araştırmacıları ve çocuk hikâyeleri yazarlarının önemi yadsınamaz. Bu isimlere ek olarak, İskoç şair, yazar, halkbilimci ve eleştirmen Andrew Lang (1844-1912), 1899 ve 1910 yılları arasında yayımlanan ve renklerden esinlenerek adlandırdığı, dünyanın deği- şik yerlerinden derlediği on iki kitaptan oluşan halk hikâyeleri ve peri masalları koleksiyonuyla folklor ve ant- ropoloji alanlarına önemli katkılar yaparak söz konusu yazarlarla benzer bir konuma gelir. Bir dönem Londra’da kurulan Folk-Lore (Halk Bilim) Derneği’nin Başkalığını da yürüten Andrew Lang, ilk kitabının gördüğü yoğun ilgi üzerine sürdürdüğü bu projeyle dünyanın en uzak köşelerindeki hikâyeleri derleyerek anavatanına getirip meraklı okuyucularının bilinmeyen yerler hakkında bilgi sahibi olmalarına katkıda bulunmuştur. Böylece, eleş- tirmenlerce, her gün toprakları genişleyen imparatorluğun halkbilimcisi olarak adlandırılan Lang’in koleksi- yonu, sömürgecilik söylemlerini, sömürgeci ve sömürülen açısından incelemeye oldukça elverişlidir. Anava- tanlarından koparılıp Lang’in koleksiyonunun bir parçası hâline gelen hikâyeler, Britanyalı çocukların evlerin- den dışarı adım dahi atmadan, satın alma yoluyla, tüketimine sunulmuştur. Bu şekilde beyaz Anglo-Sakson Protestanların beğeneceği şekilde yeniden yazılan hikâyelerin orijinal kültürleri, yeniden yerleştirildikleri bağ- lama göre, ikincil kalmıştır. Sondan bir önce yazdığı The Olive Fairy Book’a (1907) Lang, hedef okur kitlesinin yaşlarını ve psikososyal gelişimlerini göz önüne alarak, üç tane Türk hikâyesini dâhil eder. Lang kitabın önsö- zünde Türk masallarını Macar araştırmacı Dr. Ignác Kúnos’un 1905 yılı tarihli Türkische Volksmärchen aus Stambul (İstanbul’dan Türk Masalları) adlı kitabından aldığını belirtir. Hikâyeleri olduğu gibi çevirmek yerine ise kendi okur kitlesine uygun biçimde uyarlar. Hikâyeler toplu olarak ele alındığında, Kúnos’un Türk kültürüne olabildiğince sadık kalmaya çalışırken Lang’in Britanyalı çocukların anlayamayacağını düşündüğü şeyleri İn- giliz kültürüne uyarlayıp peri diyarını sömürgeleştirdiği görülür. Bu çalışmanın amacı, “Madschun” (“Macun”), “The Boy Who Found Fear at Last” (“Sonunda Korkuyu Bulan Çocuk”) ve “The Silent Princess” (“Suskun Prenses”) adlı hikâyelerde, Andrew Lang’in Türk hikâyelerini uyarlamalarında, bugüne kadar yapıldığı gibi yerleşik “doğuculuk” (Edward Said’in Oryantalizm adlı kitabındaki tutumuna koşut bir biçimde) söylemine uygun bir biçimde egzotik ve oryantal beklentileri karşılarken nasıl güncellediği, ayrıca özgün hikâyeleri dilsel (dolayısıyla biçimsel) ve içeriksel (izleksel) olarak nasıl dönüştürerek yeniden yazdığı üzerinde durmaktır.