Change of Practices of Naming Children in Turkey in the Context of Cultural Alienation and the Popular Culture Figures

KÜLTÜREL YABANCILAŞMA BA÷LAMINDA TÜRKİYE'DE İSİM VERME PRATİKLERİNİN DE÷İŞİMİ VE POPÜLER KÜLTÜR FİGÜRLERİ

Abstract

Nations are social formations that rose upon the cultural ground by having shared social memory, systems of meanings and values, and also common symbols. The identities of the individuals base on collective memory and consciousness as well as the identities of nations. This system of meanings and values could change con- cerning the experiences in history and as a result of the interactions with other cultures. Thus, culture is a dy- namic social process. The change of names given to the new-born is one of the most significant indicators to observe the change in culture, because the process of naming is also a cultural process. As it is in every society, in Turkish society as well, the practices of naming children depend on authentic cultural dynamics. The given names correspond to a world of meanings and symbols and also coincides with a certain value system. The analysis of the change of given names can present remarkable clues to understand the change of societies. The practices of naming in Turkey have changed throughout the history and modernization accelerated this change. In the ancient tradition, Turks did not prefer naming children just after they were born, instead, they would have waited for an achievement or a certain talent to be shown by the child and give the name in terms of this achievement or talent, and in later centuries after converting to Islam, Islamic names became dominant. More- over, with the nationalist movements, the names influenced by Turkism have been observed by facing the im- portant personalities of the Turkish history in pre-Islamic period. Turkey's modernization process including the dynamics of change in economic development, urbanization, individualization led to the politicization of the names first. With the 1990s, new and authentic names that are assumed as ‘modern' raised. The common feature of these authentic names is that they represent a rupture from the Turkish naming tradition. The majority of these names do not possess a meaning, they were given just because they sound Western and different from the usual names people have given to their children. This might be regarded as the inferiority complex of self- realization and adaptation of non-urbanized, semi-rural societies. Moreover, the sensitivity of giving a name having phonetically Western sound and preventing Turkish names with Turkish letters in the alphabet could be argued as a kind of cultural alienation and self-colonialism issue. The figures of popular culture could have an impact on the rest of the society for the change of names because these popular culture figures give names that have no relation with the Turkish naming tradition and these Western-sound names increase every year. It can be claimed that there is a need for a time of few generations for the formation of urban culture, urban attitudes, high aesthetic pleasures, and good manners and in this kind of period of transitions, parents can choose to solidify the idealized world that they never had. The distance of the idealized culture with a person's own cul- ture, tradition might be held as an example of cultural alienation. At this point, the names that the celebrities give to their children could affect the practices of naming today and in the future as well as the popular culture elements like tv series, movies and sports affect. In this frame, it matters to analyze the names given by celebrity parents. After building the historical and conceptual frame, the popular culture figures of Turkey in 2000s will be located in the center of the analysis.

Özet

Milletler tarih içerisinde ortak bir toplumsal hafızaya, anlam ve değerler sistemine ve sembollere sahip olarak kültür zemini üzerinde yükselmiş toplumsal formasyonlardır. Bireylerin kimliği gibi milletlerin kimliği de kolektif hafızaya ve bilince dayanmaktadır. Bu anlamlar ve değerler sitemi tarih içerisinde yaşanan tecrübeler ve diğer kültürlerle girilen etkileşimler neticesinde değişebilir. Bu nedenle kültür dinamik bir toplumsal süreçtir. Bu değişimin izlenebileceği en önemli göstergelerden biri de bireylerin çocuklarına verdikleri isimlerdir. Çünkü isim verme süreci de kültüreldir. Her toplumda olduğu gibi Türk toplumunda da çocuklara isim verme pratikleri kendine özgü kültürel dinamiklere dayanmakta, verilen isimlerin karşılık bulduğu anlam ve sembol dünyası bulunmakta, verilen isimler belli bir değerler sistemine tekabül etmektedir. Verilen isimlerin değişiminin analizi toplumların değişimini anlamak için önemli işaretler de sunmaktadır. Türk toplumunda da tarih içerisinde isim verme pratikleri değişmiş, modernleşme bu değişimi hızlandırmıştır. Kadim gelenekte genellikle Türkler ço- cuklarına hemen isim koymayıp, belli bir hüner veya başarı göstermesini bekleyerek ona göre isim koyarken, sonraki yüzyıllarda özellikle de İslamiyet'in kabulü ile dinî isimler baskın hale gelmiş, milliyetçilik hareketleri ile birlikte de dinî isimlerin yanına Türkçülük etkisi taşıyan İslamiyet öncesi Türk tarihinden önemli şahsiyet- lerin isimlerinin verilmesinin arttığı gözlemlenmiştir. Türkiye'nin modernleşme sürecine girip toplumsal deği- şiminin kalkınma, kentleşme, bireyleşme gibi modern değişim dinamiklerine 1950'li yıllardan sonra sahip ol- masıyla isimlerde yaşanan değişiklik önce isimlerin politizasyonu yönünde olmuştur.1980'lı yıllarla birlikte başlayan ‘modern' olarak addedilen farklı ve özgün isim bulma çabası 2000'li yıllarda daha da yükselmiştir. Bu özgün isimlerin ortak özeliği Türk isim geleneğinden, kültürel değerler ve anlam sisteminden bir kopuşu temsil etmesidir. Bu isimlerin çoğunun bir anlamı bile bulunmamakta, kulağa alafranga geldiği ve herkesin çocuğuna koyduğu isimlerden farklı olduğu için koyulmaktadır. Bu henüz tam anlamıyla kentleşememiş yarı-köylü top- lumların adaptasyon ve kendini ispat etme kompleksinin bir tezahürü olarak değerlendirilebilir. Dahası fonetik olarak kulağa alafranga gelme hassasiyeti ve bu isimlerde özelikle Türkçe harf karakterlerinden kaçınıp İngi- lizce harf karakterlerinin kullanımı, millî kimlikten uzak ‘evrensel isimler verme' iddiasıyla birleştiğinde bir kültürel yabancılaşma ve self-kolonyalizm meselesi olarak tartışılabilir. İsimlerin millî kültürden yabancılaş- masına toplumda idealize edilen figürler olan popüler kültür simalarının etkisi de önemlidir zira bu çalışmada da ortaya konduğu gibi çocuklarına Türk isim geleneğinden uzak isim veren popüler kültür figürleri toplumun geneline de bunu yayabilmekte, bu isimlerin sayısı her geçen yıl artabilmektedir. Kent kültürü, kent refleksleri, ince estetik zevkleri ve görgüsünün oluşumu için birkaç kuşağın gerekli olduğu, bu geçiş döneminde pek çok problemli durum yaşanacağı gibi böyle tuhaf karşılanabilecek isimlerin çocuklara koyularak ebeveynin kendi yaşayamadığı, idealize ettiği dünyayı çocuğunun isminde somutlaştırmaya çalıştığı iddia edilebilir. İdealize edi- lenin kendi kültüründen geleneğinden uzak olması ise kültürel yabancılaşma örneği olarak ele alınabilir. Tam da bu noktada sinema filmleri, diziler, spor gibi popüler kültür öğelerinin bu isim değişiminde etkisi olduğu gibi ünlülerin çocuklarına koyduğu isimler de hem güncel hem de gelecekteki isim verme pratiklerini etkileyebil- mektedir. Bu anlamda bizzat bazı ünlülerin çocuklarına verdiği isimlerin analiz edilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada tarihsel ve kavramsal bir çerçeve oluşturulduktan sonra 2000'li yıllar Türkiye'sinin popüler kültür figürlerinin isim verme pratiklerine etkisi analizin merkezine oturtulacaktır.