Etik ve yasal açıdan Türkiye de embryo üzerinde araştırmalar

Abstract

Technically, the term embryo refers to the products of conception after implantation into the wall of the womb, usually nearly two weeks after fertilization, up until the eighth week. Embryos contain stem cells which, according to scientists, could be used to cure a wide range of conditions. Stem cells can be coaxed into growing cells of any other type, which makes them potentially very useful indeed. However, removing stem cells from an embryo will kill the embryo, which some people object to. From the mid 1970s, IVF was being developed and research was carried out on the spare embryos produced. This research helped to improve IVF techniques, as well as to better understand the earliest stages of human development. Research also shed light on a variety of inheritable disorders. In Turkish Law, assisted reproduction treatment (ART) services are regulated with the Regulation of Assisted Reproductive Treatment Centers Act (RAPTCA) The Regulation was issued in 1987, but it has been amended several times since. Also, article 90 of the Turkish Penal Code covers some aspects of research on embryos. At the same time, the Biomedicine Convention (Oviedo Convention), signed by Turkey and which entered into force in 2003, has binding regulations about this issue. Different legal regulations and some ethical guidelines are in conflict with each other, creating much confusion for the researchers. In this paper these conflicts are discussed, giving some practical proposals. (J Turkish-German Gynecol Assoc 2012; 13: 191-5)

Özet

Embryo terimi fertilizasyondan itibaren sekizinci haftaya kadar olan gebelik materyalini tarif etmek için kullanılır. Embryo, çok geniş ve farklı yelpazedeki patolojileri tedavi etmek için kullanılabilecek kök hücrelere sahiptir. Kök hücreler köken aldıkları hücre tipinden farklı yapıdaki dokuları oluşturmak üzere yönlendirilebilirler ki bu özellikleri nedeniyle kullanışlı olma potansiyelleri artmaktadır. Ancak kök hücrelerin embryodan uzaklaştırılması embryonun ölümüne neden olacaktır ki bu durum birçok kişinin karşı çıktığı noktadır. 1970lerin ortalarından itibaren uygulanan in vitro fertilizasyon (IVF) işlemleri sırasında elde edilen fazla embryoların araştırma amacıyla kullanılması gündemdedir. Bu araştırmalar hem IVF tekniklerinin gelişmesine hem de insan gelişiminin ilk evrelerinin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olmuştur. Bu araştırmalar aynı zamanda birçok kalıtımsal hastalığın aydınlatılmasına da yardımcı olmuştur. Türkiyede üremeye yardımcı tedaviler Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Yönetmeliği ile düzenlenmektedir. Bu yönetmelik 1987 yılında yürürlüğe girmiş olup ardından bir dizi değişiklikler geçirmiştir. Ayrıca Türk Ceza Kanununun 90. maddesi embryo üzerinde yapılacak araştırmalarla ilgili bazı hususları kapsamaktadır. Ayrıca Türkiyenin 2003 yılında imzaladığı Avrupa Biyotıp Sözleşme (Oviedo Konvensiyonu) konuyla ilgili bağlayıcı hükümleri vardır. Türkiyedeki yasal düzenlemeler araştırmacılar açısından karışıklığa yol açacak nitelikte ve netlikten yoksun gözükmektedir, konuya özel olarak belirlenmiş spesifik bir yasal düzenlemenin bulunmayışı büyük eksiklik yaratmaktadır. Bu makalede konunun yasal ve etik yönleri bazı öneriler doğrultusunda tartışılmıştır. (J Turkish-German Gynecol Assoc 2012; 13: 191-5)