Comparing Motifs ofMinstrel Gunay Yıldız's Tales with Yaralı Mahmut

Âşık Günay Yıldız'ın Hikâyeleriyle Yaralı Mahmut Hikâyesi'nin Motif Mukayesesi

Abstract

One of the important points in the examination of folk tales is investigating motifs and comparing these motifs with other folk tales motifs. The aim of this study was to compare motifs in the tales by Gunay Yıldız to motifs in those by Yaralı Mahmut. The common motifs of Yıldız's tales were shepherds, hunting, marriage, marriage customs, falling in love, falling in love at first sight, love sickness, rich men, magic, dreams, drinking bade, loving in a dream world, deputy dervish, giving a name to child, change of luck and fate, assistant (old) woman, assistant (elderly) people, being fooled by fraud, deception by fraud, prayer, formalistic numbers, the expression of feelings with poetry, divine minstrels, father, mother and son and several fraternities, imprisoning (punishment), Pir, Hızır, thieves, going abroad to find love, explaining the things happened, the wedding ceremony and horse. The motifs of Yaralı Mahmut Hikayesi were disguise, wedding, love, bade drinking, love in the dream world, dervish, assistant (old) woman, assistant (elderly) people, pray, father mother and son, formalistic numbers, imprisoning, the expression of feelings through poetry, going abroad and returning to find the loved one and explaining the things happened. The common motifs of the four tales are wedding, love, love in the dream world, dream and bade, dervish, the expression of feelings with poetry, assistant (elderly) people, pray, father mother and son, giving name to a child, disguise, deception by fraud, Hızır, enigma. Many motifs were observed to be repeated in the same way or with very small differences in the tales.

Özet

Halk hikâyelerini incelemede önemli olan konulardan birisi motif araştırması ve bu motiflerin diğer halk hikâyelerindeki benzerleri ile karşılaştırılmasıdır. Bu çalışmada, daha önce tez çalışması yaptığımız günümüz âşıklarından Âşık Günay Yıldız'ın kaleme aldığı Çoban Mirzehan Hikâyesi (ÇMH), Avcı Mustafa ile Şahnizer Sultan Hikâyesi (AMŞSH) ve Yetim Abdullah ile Selvinaz Sultan Hikâyesi (YASSH) ve Yaralı Mahmut Hikâyesinde (YMH) bulunan motif veya motif komplekslerinin mukayesesini yapılacaktır. Çoban Mirzehan Hikâyesi, AMŞSH, YASSH ve YMH sırayla epizotlarına göre motifleri bulundu. ÇMH, AMŞSH ve YASSH'de sırasıyla şu motifler tespit edildi: Çobanlık, avcılık, evlilik, evlenme âdetleri, âşık olma, ilk görüşte âşık olma, aşk hastalığı, zengin adamlar, sihir, rüya, bade içme, rüya âleminde aşk, yardımcı derviş, çocuklara ad verme, şans ve kaderin değişmesi, yardımcı kadın, yardımcı adam, hile yoluyla aldatma, dua, formalistik sayılar, duyguların şiirle ifade edilmesi, hak âşığı, baba ana ve oğul ve çeşitli kardeşlikler, hapsederek cezalandırma, pir, hızır, harami, gurbete gidiş, baştan geçeni anlatma, düğün, at motifi. Yaralı Mahmut Hikâyesinde kılık değiştirme, evlilik, âşık olma, rüya ve bade, rüyada aşk, derviş, yaşlı kadın ve adam, dua, baba ana ve oğul, formilistik sayılar, hapsetme, şiirle ifade, gurbete gitme ve baştan geceni anlatma motifleri bulunmaktadır. Çoban Mirzehan Hikâyesi, AMŞSH ve YASSH ile YMH'ni epizot ve motif olarak incelediğimiz bu çalışmada evlilik, âşık olma, rüya ve rüyada aşk, bade, yaşlı kadın ve adam, dua, şiirle anlatım, baba ana oğul, hapsetme, gurbete gitme, ad verme, hızır (pir), kılık değiştirme ve muamma motiflerine rastlamaktayız. Karşılaştırmaya çalıştığımız motiflerin birçoğunun hikâyelerde aynen veya çok küçük farklılıklarla tekrar edildiği görülür.