A SURVEY ABOUT MACHINE TRANSLATION OF TURKIC LANGUAGES

Abstract

With developing Internet technology, it becomes important tasks to write and editdocuments through the Internet supported tools. In such tasks, spell checking, auto completingwords after some syllables, machine translation of words from one language to another, contentsummarizing and analyzing according to words and sentence structure in a file, are consideredpopular and important topics. With improving social communication technology and devices,analyzing continuously produced documents and translation between different languages arebecoming more important day after day. It is difficult to handle such task with manually withoutany error and with high speed. Because of these reasons, computer supported researchlanguages come into prominence and a new filed, which is computational linguistic, formed inscience. Turkish is one of the most computational researched language in Turkic languagefamily and a lot of projects have been done. For other Turkic languages, computationalresearches are still at the beginning stage. This paper describes some main properties of theTurkic languages and summarize machine translations and natural language researches thathave been done so far. A unique tagging system for Turkic word is suggested to implement amachine translations system between all Turkic languages, even between other Altaiclanguages. The usability of the unique tags is explained with examples.

Özet

Internet teknolojisinin gelişmesiyle, Internet destekli ortamlarda dosya yazmak ve geliştirmek önemli işlevler olarak kabul edilmiştir. Bu çeşit işlevler, imla düzeltmek, belli bir hecelerden sonra sözcükleri otomatik biçimde tamamlamak, sözcükleri bir dilden bir başka dile bilgisayarlı aktarmak, dosyaların tümce yapısı ve kullanılan sözcüklerine göre içerik özetlemek ve analiz etmek gibi güncel ve önemli konuları kapsıyor. Sosyal iletişim teknolojileri ve araçlarının gelişmesiyle, sürekli üretilen dosyaların analiz edilmesi ve farklı diller arasında aktarılması gün geçtikçe daha çok önem kazanıyor. Ġnsan gücüyle bu çeşit çalışmaların hızlı ve doğru bir biçimde yapılması oldukça zordur. Bu nedenle, bilgisayar destekli dil araştırmaları önem kazanmıştır ve yeni bilimsel çalışma alanı olan bilişimsel dilbilimi şekillenmiştir. Türk dilleri ailesinde, Türkiye Türkçesi bilişimsel dilbilimi alanında en çok çalışılan dildir ve pek çok proje geliştirilmiştir. Diğer Türk dilleri ile ilgili bilişimsel dilibilimi çalışmaları henüz başlangıç düzeyindedir. Bu makalede Türk dillerinin bazı önemli özellikleri açıklanmıştır ve şimdiye kadar yapılan bilgisayarlı aktarma ve doğal dil çalışmaları özetlenmiştir. Tüm Türk dilleri, hatta diğer Altay dilleri arasında aktarma yapabilecek bir bilgisayarlı aktarma sisteminin geliştirilmesi için, tüm Türk dilleri sözcüklerinin tek çeşit etiket ile işaretlenmesi önerilmiştir ve bu çeşit etiketlerin kullanılırlığı örnekler ile açıklanmıştır.