THE COMPARISON OF ŞÎRÎN FORM IN MASNAVIS OF "HÜSREV Ü ŞÎRÎN" BELONGING TO ŞEYHÎ AND AHMED-İ RIDVÂN

ŞEYHÎ VE AHMED-İ RIDVÂN'IN "HÜSREV Ü ŞÎRÎN" MESNEVİLERİNDE ŞÎRÎN TİPİNİN MUKAYESESİ

Abstract

Masnavi which is proper to tell broadly love, adventure and heroism stories and also religious, moral, social and historical subjects is a kind of poetry which came from Persian literature to Turkish literature although its first samples have been seen in Arabian literature. Love masnavis such as "Leylâ vü Mecnûn", "Husrev ü Şîrîn", "Yûsuf u Züleyhâ" which are gotten from Persian literature started to be seen our literature since centuries of XIV-XV. So the story of Hüsrev ü Şîrîn was dealt by many poets in classic Turkish literature and an entirecorpus was done under the name of Hüsrev ü Şîrîn's masnavis.One of the most important masnavis of Hüsrev ü Şîrîn was written by Şeyhîand the other one was written by Ahmed-i Rıdvan. On this study which wasmade in order to reveal similarities and differencies on aforementioned works asdetermining on two different poets' approach to type of beloved one, the type ofŞîrîn which was included in masnavis of "Hüsrev ü Şîrîn" belonging to Şeyhîwho was one of first poets in XV. century and belonging to Ahmed-i Rıdvân whowas a poet in XVI. century was subject to the comparison. Physical and spiritualfeatures of Şîrîn was emphasized within the scope of couplets which were chosenfrom passages belonging to titles which overlapped each other in two workswhich seperated into sections.On the article which was done to get benefit from the method of comparison,similar and different aspects of Şîrîn type which were gotten in aforementionedworks were tried to be determined and the reasons of these similarities anddifferencies were mentioned now and then.With this study, it was concluded that Şîrîn who is one of female heroes ofHüsrev ü Şîrîn story and who gets the role of darling was seen with a closerlikeness to real one rather than type of darling that was idealized in classicTurkish poems' odes.

Özet

Gerek aşk, macera ve kahramanlık hikâyelerinin gerekse dinî, ahlaki, sosyalve tarihî konuların uzun uzadıya anlatılmasına uygun olan mesnevi -ilkörneklerine Arap edebiyatında rastlanmakla birlikte- İran edebiyatından Türkedebiyatına geçmiş bir nazım şeklidir. İran edebiyatında ele alınan "Leylâ vüMecnûn", "Hüsrev ü Şîrîn", "Yûsuf u Züleyhâ" gibi aşk mesnevileri XIV-XV.yüzyıllardan itibaren edebiyatımızda da görülmeye başlanmıştır. Nitekim Hüsrevü Şîrîn hikâyesi klasik Türk edebiyatında birçok şair tarafından işlenmiş veHüsrev ü Şîrîn mesnevileri adı altında bir külliyat oluşmuştur.Hüsrev ü Şîrîn mesnevilerinin en önemlilerinden birini Şeyhî, diğerini deAhmed-i Rıdvân yazmıştır. İki farklı şairin sevgili tipine yaklaşımı tespit edilerek,söz konusu eserlerdeki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymak amacıyla yapılanbu çalışmada, XV. yüzyılın başta gelen şairlerinden biri olan Şeyhî ve XVI.yüzyıl şairlerinden Ahmed-i Rıdvân'a ait "Hüsrev ü Şîrîn" mesnevilerinde yeralan Şîrîn tipi karşılaştırmaya konu olmuştur. Kendi içlerinde bölümlere ayrılmışher iki eserde de birbiriyle örtüşen başlıklara ait pasajlardan seçilen beyitlerbağlamında Şîrîn'in fiziksel ve ruhsal özellikleri üzerinde durulmuştur.Mukayese yönteminden yararlanılmak suretiyle oluşturulan bu makalede, sözkonusu eserlerde ele alınan Şîrîn tipinin benzer ve farklı yönleri tespit edilmeyeçalışılmış, zaman zaman aradaki bu benzerlik ve farklılıkların sebeplerinedeğinilmiştir.Bu çalışmayla, Hüsrev ü Şîrîn hikâyesinin kadın kahramanlarından biri olanve sevgili rolünü üstlenen Şîrîn'in, klasik Türk şiiri gazellerindeki idealizeedilmiş sevgili tipinden ziyade, gerçeğe daha yakın bir portre ile karşımıza çıktığısonucuna ulaşılmıştır.