THE ROLE SACRED GEOMETRY AND SYMBOLISM NUMBERS WITHIN ARMENIAN RELIGION ARCHITECTURE

Abstract

For many cultures from the Ancient Period to the present day, it was believed that God introduced the order to the chaos through geometry, and therefore geometry has been considered sacred. This discipline, which investigates the relationship between the universe and human beings, examines the common features of both the universe and nature within the framework of geometry. For this rea- son, people have assigned various religious and metaphysical meanings to the shapes (circle, square, triangle, etc.) and numbers, which are appreciated as the integral parts of geometry. Plans, drawings and ornaments based on sacred geometry, which are encountered in the architecture and art, are the best examples of this fact. Thanks to these examples, it is understood that this information had been discovered thousands of years ago. It is also estimated that the sacred geometry and number sym- bolism have an important place in the programming of structures and facades in medieval Armenian religious architecture. However, the studies and research on this subject are quite limited. Therefore, this study primarily discusses the specific meaning of geometric shapes and numbers; then, the study investigates the role of sacred geometry and symbolism of numbers in Armenian architecture, and therefore in Armenian Christian belief, by examining some architectural structures (Ani Cathedral, Surp Amenap’rkitch Church, Apughamrent Church) of the Ani Ruins.

Özet

Antik Dönemden günümüze değin pek çok kültürde Tanrının evrene düzeni, geometri sayesinde getirdiğine inanılmış ve bu nedenle geometri kutsal sayılmıştır. Evren ile insanın ilişkisini araştıran bu alan hem evrenin hem de doğanın ortak özelliklerini geometri çerçevesinde irdelemektedir. Bu nedenledir ki insanlar geometrinin ayrılmaz parçaları olarak görülen şekil (daire, kare, üçgen vb.) ve sayılara çeşitli dini ve metafiziksel anlamlar yüklemiştir. Mimari ve sanatta karşımıza çıkan, kutsal geometriye dayalı plan, çizim ve süslemeler bunun en güzel örnekleridir. Bu örnekler sayesinde bu bilginin binlerce yıl önce keşfedildiği anlaşılmaktadır. Orta Çağ Ermeni dini mimarisinde de kutsal geometri ile sayı sembolizminin yapıların ve cephelerin programlanmasında önemli yere sahip olduğu ön görülmektedir. Ancak bu konuyla ilgili çalışmalar oldukça kısıtlıdır. Bu nedenle çalışmada öncellikli olarak geometrik şekil ve sayıların içerdiği özel anlamlar ele alınmış; ardından Ani Ören Yeri’nde bulu- nan bazı mimari yapılar (Ani Katedrali, Surp Amenap’rkitch Kilisesi, Apughamrent Kilisesi) irdelenerek kutsal geometri ile sayı sembolizminin Ermeni mimarisi ve dolaysıyla Ermeni Hıristiyanlık inancındaki yeri aktarılmaya çalışılmıştır.