OBSIDIAN FINDINGS FROM THE HARBETSUVAN TEPESİ OF THE PRE-POTTERY NEOLITHIC PERIOD

Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem’e Ait Harbetsuvan Tepesi Obsidyen Buluntuları

Abstract

Many archaeological settlements have been found in the studies carried out for a long time in the Southeastern Anatolia region. The archaeological importance of the region has increased with the recent increase in the studies carried out in the province of Şanlıurfa, which is located in the region. The Neolithic Period, which is unknown in Southeastern Anatolia, has provided new data that has changed the game with the researches made in this region. One of the common features of Şanlıurfa Neolithic centers is that similar structures with “T” shaped obelisks are found in the region and these settlements exhibit similar characteristics. Nevalı Çori, which is the beginning of these places, and Göbekli Tepe, which carried this period to its peak, found structures containing “T” shaped obelisks, which increased the interest in the region. These centers, which are now called “Stone Hills” in the region; Göbekli Tepe, Nevalı Çori, Sefer Tepe, Kurt Tepesi, Hamzan Tepe, Taşlıtepe, Karahantepe, Yeni Mahalle, Sayburç, Ayanlar Höyük and Harbetsuvan Tepesi. All of these settlements offer new infor mation to the Pre-Pottery Neolithic Period with their distance of location, architectural similarities, similarity of finds and having “T” shaped obelisks in their structures. As a result of the studies carried out on the Harbetsuvan Tepesi, which we have discussed, the obsidian finds found in the settlement were examined. The finds; core replacement parts are in the form of chips, production scraps, blades and tips. The blades recovered were generally obtained by pressing technique. In this study, the tool technology of this hunter-gatherer society was examined and the typical tool industry of the Neolithic period was mentioned. The fact that the flint raw material source was found at a distance of about 8 km from the Harbetsuvan Tepesi explains the raw material source of the flint tools. However, since the closest obsidian raw material source is in the Bingöl/Solhan district, which is 368 km away from the settlement, the presence of obsidian tools shows us that this society was not static, and that they interacted with each other as well as with the settlements outside the region. The technological and typological features of the obsidian finds found in the settlement area as a result of the three-period excavations on Harbetsuvan Tepesi will be mentioned.

Özet

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde uzun zamandan beri yapılan çalışmalarda birçok arkeolojik yerle şim alanları bulunmuştur. Bölge içinde bulunan Şanlıurfa İli'nde yapılan çalışmaların son dönemde artmasıyla bölgenin arkeolojik önemi de artmıştır. Bu bölgede yapılan araştırmalar ezberleri bozarak yeni verileri bilim dünyasına sunmuştur. Özellikle içinde 'T' biçimli dikilitaş bulunan benzer yapıların bölgede yoğun olarak bulunması, bu yerleşimlerin benzeri özellikler sergilemeleri ve bu yerlerin başlangıcı olan Nevalı Çori'nin ardından bu dönemi zirveye taşıyan Göbekli Tepe’de 'T' biçimli dikili taşların içinde bulunduğu yapıların çok sayıda bulunması bölgeye olan ilgiyi artırmıştır. Bölgede şu an Taş Tepeler olarak adlandırılan merkezler; Göbekli Tepe, Nevalı Çori, Sefer Tepe, Kurt Tepesi, Hamzan Tepe, Taşlıtepe, Karahantepe, Yeni Mahalle, Sayburç, Ayanlar Höyük ve Harbetsuvan Tepesi, birbir leriyle yakın konumlarda olmaları, mimarilerinin ve buluntularının benzerlikleriyle Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem'e ait yeni bilgiler sunmaktalardır. Ele almış olduğumuz Harbetsuvan Tepesi'nde yapı lan çalışmalar sonucunda yerleşimde bulunan obsidyen buluntular incelenmiştir. Ele geçen buluntular çekirdek yenileme parçaları, yongalar, üretim artıkları, dilgiler ve uçlar, genellikle baskılama tekniğiyle elde edilmiştir. Avcı ve toplayıcı olan bu toplumun alet teknolojisini inceleyerek Neolitik Çağ'ın tipik alet endüstrisine değinilmiştir. Harbetsuvan Tepesi'nin yaklaşık 8 km uzağında çakmaktaşı hammadde kaynağının bulunması, çakmaktaşı aletlerin hammadde kaynağını açıklamaktadır. Ancak obsidyenin en yakın hammadde kaynağının 368 km uzaklıktaki Bingöl/Solhan İlçesi'nde olmasına karşın yerle şim alanında obsidyen alet bulunması, bu toplumun durağan olmadığını birbirleriyle olduğu kadar bölge dışındaki yerleşimlerle de etkileşimde olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada Harbetsuvan Tepesi'nde yapılan üç dönemlik kazı çalışmaları sonucunda yerleşim alanında bulunan obsidyen buluntuların teknolojik, tipolojik özelliklerine değinilmiştir.