Mercimek Genotiplerinin Doğrusal regresyon model ve genotip x Çevre interaksiyon varyansı ile ilgili kümeleme yöntemleri ile gruplanması

Grouping lentil Genotypes by cluster methods related to linear regression model and Genotype × environment interaction variance

Abstract

Lentil (Lens culinaris Medik.) as a rich source of protein for human consumption is the fourth most important pulse crop in the world. Genotype × environment (GE) interaction is observed in lentil like the other crops performance trials and is an important issue for plant breeders. Eighteen lentil genotypes were evaluated under rainfed conditions using a randomized complete block design with 4 replications for 3 years between 2008 and 2010 and at 4 different locations. GE interaction was analyzed using clustering techniques. There was considerable variation for grain yield among both genotypes and environments based on combined ANOVA. Also, combined analysis of variance indicated that three way interaction (GYL) or GE interaction was highly significant. The high significance of GE interactions is indicating the studied genotypes exhibited both crossover and non-crossover types of GE interaction. According to dendrograms of regression method (methods 1) there were 2 different genotypic groups based on G (intercept) and GE (line slope) sources while there were none different genotypic groups based on GE (line slope) source. Also, the dendrograms of ANOVA methods indicated 12 different genotypic groups based on G and GE sources and 11 different genotypic groups based on GE sources. Considering both mean yield and stability performance, genotypes G1 (1418.7 kg ha-1), G5 (1324.4 kg ha-1), G14 (1401.9 kg ha-1) and G15 (1307.3 kg ha-1) were found to be the most favorable genotypes which could be recommended for national releases. Such an outcome could be regularly applied in the future to exploration lentil genotypes and other crops based on regression or ANOVA models in the other areas of the world.

Özet

İnsan tüketimi için zengin bir protein kaynağı olan mercimek (Lens culinaris Medik.), dünyanın dördüncü en önemli baklagil ürünüdür. Genotip x Çevre (GÇ) interaksiyonu, diğer ürün performans denemelerinde olduğu gibi mercimekte de gözlenen ve bitki ıslahçıları için önemli bir konudur. On sekiz mercimek genotipi, 2008 ve 2010 yılları arasında 3 yıl ve 4 lokasyonda tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak yağmurla beslenen koşullar altında değerlendirilmiştir. GÇ interaksiyonu, kümeleme teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Kombine ANOVA’ya göre, verim konusunda hem genotipler arasında hem de çevre koşulları arasında önemli farklılıklar bulunmuştur. Ayrıca, kombine varyans analizi, üç yönlü interaksiyonun (GYL) veya GÇ interaksiyonun son derece önemli olduğunu göstermiştir. GÇ interaksiyonun çok önemli olması, çalışılan genotiplerin hem crossover hem de non-crossover GÇ interaksiyon tiplerini sergilemekte olduğunu göstermiştir. Regresyon yöntemi dendogramına göre (1. Yöntem), GE (eğim) kaynağına göre hiçbir farklı genotipik grup bulunmazken, G (sabit) ve GE (eğim) kaynaklarına göre 2 farklı grup bulunmaktadır. Ayrıca, ANOVA yöntemleri dendogramları, GE kaynağına göre 11 farklı genotipik grup gösterirken, G ve GE kaynaklarına göre 12 farklı grup göstermiştir. Hem verim hem de istikrar performansı dikkate alındığında, G1 (1418,7 kg/ha), G5 (1324,4 kg/ha), G14 (1401,9 kg/ha) ve G15 (1307,3 kg/ha) genotipleri ulusal sürüm için tavsiye edilebilecek en olumlu genotipler olarak bulunmuştur. Böyle bir sonuç, gelecekte dünyanın diğer alanlarında regresyon ve ANOVA modellerine bağlı olarak mercimek genotiplerinin ve diğer ürünlerin araştırılmasında düzenli bir şekilde uygulanabilecektir.