Evaluation of Cardiac Repolarization and Serum Electrolytes in Pre-Dialytic Stages of Chronic Kidney Disease

Kronik Böbrek Hastalığının Diyaliz Öncesi Evrelerinde Kalp Repolarizasyonu ve Serum Elektrolitlerinin Değerlendirilmesi

Sena ULU, Yusuf Selçuk YILDIZ, Suna KALKAN, Fatma Betül GÜZEL, Kemal GÖÇER, Mahmut Egemen ŞENEL, Ertuğrul ERKEN, Özkan GÜNGÖR, Orçun ALTUNÖREN

Abstract

OBJECTIVE: Patients with chronic kidney disease (CKD) have increased risk for cardiac arrhythmias.Other than comorbidities like diabetes mellitus and cardiovascular disease, factors like acidosis,uremia and electrolyte imbalance may contribute to this risk. The aim of this study was to evaluateelectrocardiography (ECG) measurements of ventricular repolarization and search for related clinicalfeatures like serum electrolytes that may indicate a risk for arrhythmias in patients with pre-dialyticCKD.MATERIAL and METHODS: The study included 107 patients with stage 3-5 CKD and 49 healthyindividuals. ECG parameters; QT, QTc, Tp-e, Tp-e/QT and Tp-e/QTc were measured on ECG recordingsfrom all participants. Clinical features and serum electrolyte values were recorded.RESULTS: Mean QTc of patients were higher than healthy controls (p=0.008). We found positivecorrelations with QTc measurements and serum magnesium and phosphorus levels. We demonstratedthat Tp-e, Tp-e/QT and Tp-e/QTc were negatively correlated with potassium levels (p=0.023, 0.042,0.013). Regression for clinical features revealed no other relation for these correlations.CONCLUSION: Measuring ECG parameters may help to identify additional risk factors forarrhythmogenesis. We found increased QTc measurements in pre-dialytic CKD patients who wereyounger than in previous studies. Tp-e, Tp-e/QT and Tp-e/QTc were negatively correlated with serumpotassium. Electrolyte imbalances like hypokalemia might unravel the susceptibility for arrhythmiasin CKD patients.

Özet

AMAÇ: Kronik böbrek hastalığında (KBH) kardiyak aritmi riski artmıştır. Diyabet ve kardiyovasküler hastalık gibi komorbiditeler dışında, asidoz üremi ve elektrolit bozukluğu gibi faktörler de bu riske katkıda bulunur. Çalışmanın amacı, diyaliz öncesi KBH evrelerinde elekrokardiyografik (EKG) ventriküler repolarizasyon ölçütlerini değerlendirmek ve elektrolit bozukluğu gibi bunlara etki edebilecek klinik özellikleri saptamaktır. GEREÇ ve YÖNTEMLER: Çalışmaya evre 3-5 KBH tanılı 107 hasta ve 49 sağlıklı kontrol dahil edildi. Tüm katılımcılardan EKG parametreleri; QT, QTc, Tp-e, Tp-e/QT ve Tp-e/QTc ölçümü yapıldı. Klinik özellikler ve serum elektrolitleri kaydedildi. BULGULAR: Hastaların ortalama QTc değeri kontrollerden daha yüksekti (p=0.008). QTc ölçümleri ile serum magnezyum ve fosfor seviyeleri arasında pozitif korelasyonlar bulduk. Tp-e, Tp-e/QT and Tp-e/QTc ölçümlerinin serum potasyum seviyeleri ile negatif korele olduğu görüldü (p=0.023, 0.042, 0.013). Klinik özelliklerle yapılan regresyon analizlerinde, bu korelasyona etki eden ilave faktör saptanmadı. SONUÇ: EKG parametrelerinin ölçümü aritmogenez için ilave risk faktörlerinin tanımlanmasına yardımcı olabilir. Diyaliz öncesi KBH hastalarında, geçmişteki çalışmalardan daha genç bir hasta popülasyonu ile artmış QTc ölçümleri saptadık. Tp-e, Tp-e/QT ve Tp-e/QTc ölçümleri serum potasyum seviyeleri ile negatif korele idi. Hipokalemi gibi elekrolit denge bozukluklarının, KBH hastalarındaki kardiyak aritmilere olan duyarlılığı açığa çıkarabilmesi mümkündür.