Turkish Popular Mysticism in Bulgaria according to Materials from four Turbes and their Dervishes

Bulgaristan'da Türk Halk Tasavvufu(Dört Türbe ve Evliyalarına ilişkin materyallere göre)

Abstract

The article dwells on the following türbes – of Malkoch Baba in the village of Bourya, Sevlievo region, of Gazi (Ali) Baba near the village of Ryahovtsite, Sevlievo region, of Ayvaz Baba and Tahir Baba in the village of Skobelevo, Pavel Banya region and of Mustafa Efendi, Arda region. The presented data about the four türbes and their patrons, as well as the author’s commentary delineate the following main conclusions:First, the studied türbes expand the net of cult buildings, belonging to the late Sufi architecture in Bulgaria, because they were built in the 19th and 20th c. Two of them – the türbes Malkoch Baba and Gazi Baba – follow the heptagonal model, specifi c of the Sufi architecture in the Bulgarian lands, which is an example of continuity in the historic development of Sufi architecture in this country. Second, these türbes are founded as Bektaşî – they have Bektaşî origin and Bektaşî past, which is proven by the pointed analogues in connection to their structure, as well as to the oral and written data about their patrons. This also refers to the türbe in the village of Skobelevo, because it was founded by Kızılbashi – a community, which represents one of the two fractions of the Bektaşî order. For that reason the members of the Kızılbash community follow to a great extent its ideology, philosophy and religious practice. Third, the legends, beliefs and notions concerning the supernatural abilities of the patrons of the türbes enrich the miraculous register of the Shiite-Sufi tradition in Bulgaria, which has been preserved until today by Turkish popular mysticism.

Özet

Bu yazı şu türbeler üzerinde durmaktadır: Sevlievo Bölgesi Bourya köyünde bulunan Malkoç Baba Türbesi, yine Sevlievo bölgesinde Ryahovtsite köyü yakınındaki Gazi (Ali) Baba Türbesi, Pavel Bölgesi Skobelevo köyündeki Tahir Baba ve Ayvaz Baba türbesi ve son olarak da Arda Bölgesinde bulunan Mustafa Efendi Türbesi. Yazarın yorumlarının yanı sıra, bu dört türbe ve onların erenleri hakkındaki sunulan veriler aşağıda gösterilen temel sonuçları ortaya koymaktadır: Bunlardan birincisi, üzerinde çalışılan türbeler Bulgaristan’daki tasavvuf mimarisinin sonlarına ait olan kült binaların ağlarını genişletmektedirler, çünkü onlar 19. ve 20. yüzyılda inşa edilmişlerdir. O türbelerden ikisi, Malkoç ve Gazi Baba Türbesi yedi açılı modeli temsil etmektedir ve bu model Bulgaristan’daki tasavvuf mimarisinin tarihi gelişiminin devamlılığının bir örneğini temsil etmektedir. İkinci olarak, bu türbeler Bektaşi türbeleridir. Ayrıca Bektaşi kökenine ve Bektaşi geçmişine dayanır ki bu türbenin erenleri hakkındaki yazılı ve sözlü verilerin yanı sıra türbelerin mimarileriyle olan benzerliklerle kanıtlanmıştır. Bu özellik ayrıca Skobelevo köyündeki türbede de bulunmaktadır çünkü bu türbe Kızılbaşlarca (Bektaşi tarikatının iki kolundan birini temsil eden bir toplum) kurulmuştur. Bu nedenle, Kızılbaş toplumu büyük ölçüde bu ideolojiyi, felsefeyi ve dini pratikleri sürdürürler. Üçüncü olarak, türbedeki erenlerin doğaüstü yetenekleriyle alakalı efsaneler, inançlar ve fi kirler günümüze kadar Türk halk tasavvufu tarafından korunan Bulgaristan’daki Şii-Sufi geleneğinin mucizevi kayıtlarını zenginleştirmektedir.